Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Odwracalność reakcji

Większość reakcji chemicznych zapisuje się stosując pojedynczą strzałkę w kierunku produktów, jednak zdarza się również, że strzałka ta skierowana jest w obie strony. Zapis ten sugeruje nam odwracalność reakcji. Reakcje, w których wszystkie cząsteczki
substratów ulegają przekształceniu w produkty nazywa się reakcjami nieodwracalnymi. W tego typu reakcjach ponowne przekształcenie produktów w substraty jest niemożliwe. Należą do nich reakcje wytrącania osadów - związków praktycznie nierozpuszczalnych w wodzie, np.:

\(Hg(NO_3)_2  +  K_2S    \rightarrow   HgS↓   +   2 KNO_3\)

Za reakcje nieodwracalne uważa się również takie, w których reakcja pomiędzy cząsteczkami produktów przebiega w zdecydowanie mniejszym stopniu niż reakcja pomiędzy cząsteczkami substratów. Przykładem może być reakcja zobojętniani kwasu solnego:

\(HCl   
+    NaOH    \rightarrow    NaCl    +    H_2O\)

Do reakcji nieodwracalnych należą wszystkie te reakcje, które zachodzą w układach otwartych, ponieważ część reagentów może opuszczać przestrzeń reakcyjną, co uniemożliwia ich ponowne przekształcenie.

Reakcjami odwracalnymi nazywa się takie reakcje, w których jednocześnie następuję wytwarzanie cząsteczek produktów oraz odtwarzanie cząsteczek substratów. Większość z nich to reakcje, które przebiegają w naczyniu zamkniętym, ponieważ ułatwia to zderzanie się cząsteczek produktów prowadzące do ich ponownego łączenia się w substraty. Przykładem reakcji odwracalnej jest reakcja wodoru z jodem prowadząca do powstania jodowodoru, którą zapisuje się w następujący sposób:

\(H_2  +  I_2   ↔   2 HI\)

Innymi przykładami reakcji odwracalnych są reakcje dysocjacji elektrolitycznej słabych elektrolitów oraz reakcja estryfikacji. Należy pamiętać, że zapis z podwójną strzałką stosuję się wyłącznie dla reakcji, dla których odwracalność jest bardzo istotna.