Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Inflacja podażowa

Inflacja podażowa (tworzona przez koszty) to wzrost cen spowodowany wzrostem kosztów wytwarzania. Innymi słowy: Inflacja podażowa pojawia się w sytuacji, gdy rosną koszty wytworzenia produktów, a producenci są zmuszeni podnieść ceny. Inflacja taka jest szczególnie niebezpieczna, bowiem wynika ona przede wszystkim z czynników niezależnych od polityki rządu i banku centralnego. Przykładowo z inflacją podażową ma się do czynienia, kiedy państwa wydobywające surowce energetyczne, takie jak ropa naftowa, decydują się podnieść ich ceny (wzrost energii i
ropy naftowej wpływa na wszystkie gałęzie gospodarki i jeśli jest on gwałtowny, to może doprowadzić do poważnych problemów gospodarczych).

Wyróżnia się dwa podstawowe typy inflacji podażowej, a mianowicie: inflację spowodowaną wzrostem kosztów oraz inflację wywołaną dążeniem do wzrostu zysków.

Inflacja kosztowa może wynikać ze wzrostu każdego ze składników kosztów, przy założeniu, że pozostałe nie ulegają zmniejszeniu, a więc impulsem inflacyjnym może być wzrost płac, wzrost cen surowców i produktów importowanych, wzrost cen surowców i półproduktów pochodzenia krajowego, wzrost narzutów na płace (np.składek na ubezpieczenie społeczne), wzrost kosztów pozapłacowych, a także innych składników kosztów (np. wzrost kosztów płaconych odsetek od kredytów bankowych). Przyczyną wzrostu kosztów może być również wytwarzanie w nieoptymalnej skali produkcji lub wysokie koszty stałe przy niewykorzystanych zdolnościach produkcyjnych. Podobny skutek może wywołać wzrost podatków.

Istota inflacji podażowej (kosztowej) została zobrazowana na wykresie poniżej.
    
Inflacja podażowaZ wykresu wynika, że początkowym punktem równowagi jest punkt A0 (w punkcie tym zagregowana podaż równa jest zagregowanemu popytowi), chociaż gospodarka może się w nim znajdować znacznie poniżej stanu pełnego zatrudnienia. Przykładowo w wyniku wzrostu cen surowców importowanych dochodzi do przesunięcia krzywej zagregowanej podaży z pozycji A0S0 do A1S1 przy niezmienionym położeniu krzywej zagregowanego popytu. W wyniku tego ceny wyrobów produkowanych z tych surowców wzrastają z poziomu wyjściowego P0 do P1, a więc nowy punkt równowagi kształtuje się przy wyższym poziomie cen i niższym poziomie produkcji wyrobów. Przyczyną inflacji w takim przypadku jest wzrost kosztów
np. transportu surowców importowanych.

Inflacja kosztowa ujawniła się w latach siedemdziesiątych XX wieku w krajach wysokorozwiniętych (między innymi w Stanach Zjednoczonych), które importowały ropę naftową z krajów arabskich. W okresie tym doszło bowiem do gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej, który przyczynił się do podwyżki np. cen benzyny, cen wyrobów w przemyśle tworzyw sztucznych (dla tych wyrobów ropa naftowa była surowcem koniecznym do ich produkcji). Sytuacja taka doprowadziła do zaistnienia jednocześnie inflacji i recesji (która ujawnia się zahamowaniem w znacznym stopniu tempa wzrostu gospodarczego), czyli tzw. kryzysu naftowego.

Rodzajem inflacji kosztowej jest inflacja płacowa. Przykładowo wynegocjowanie przez związki zawodowe nadmiernych w stosunku do wydajności pracy żądań płacowych przyczynia się do wzrostu kosztów wytwarzania, a to prowadzi do wzrostu cen, czyli do spirali: wzrost płac - wzrost cen. Może zaistnieć sytuacja odwrotna, tj. wzrost cen wpływa na pojawienie się żądania podwyżki płac przez pracowników (czynią to, aby ich stopa życiowa nie uległa obniżeniu), w wyniku czego powstaje spirala: wzrost cen – wzrost płac.

Inflacja pchana przez zyski jest drugim rodzajem inflacji podażowej. Jest ona wywoływana przez dążenie przedsiębiorstw do zwiększenia zysków i ich udziału w dochodach ogółu przedsiębiorstw, kosztem zmniejszania dochodów pozostałych podmiotów gospodarczych. Przykładowo zwiększenie  cen przez przedsiębiorstwa przy niezwiększonym popycie na ich produkty jest możliwe głównie w sytuacji zajmowania przez przedsiębiorstwo pozycji monopolistycznej. Przedsiębiorstwa mogą również wykorzystać sytuację zmniejszenia się konkurencji w danej branży. Przykładowo w fazie recesji dochodzi do bankructwa części przedsiębiorstw konkurujących ze sobą w danej branży, w wyniku czego pozostają tylko najsilniejsze przedsiębiorstwa, mające w takiej sytuacji możliwość dyktowania cen.