Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Wydatki budżetu państwa

Wydatki budżetu państwa są częścią wydatków publicznych. Wydatki budżetowe są ważnym czynnikiem wpływającym na przebieg koniunktury i wzrost gospodarczy. Innymi słowy: Wydatki i struktura wydatków budżetowych odzwierciedlają rolę, zakres i kierunki działalności państwa.

Z punktu widzenia przeznaczenia wyodrębnia się następujące wydatki budżetowe:
  • wydatki związane z pełnieniem przez państwo takich tradycyjnych funkcji, jak obrona narodowa, administracja
    i wymiar sprawiedliwości,
  • wydatki związane z realizacją celów społecznych państwa (np. kultura, oświata, ochrona zdrowia, świadczenia socjalne),
  • wydatki wynikające z pełnienia funkcji interwencyjnych w gospodarce (oddziaływanie na inwestycje produkcyjne i infrastrukturalne, subsydia dla rolnictwa, przedsiębiorstw państwowych i prywatnych oraz wydatki transferowe, które wpływają stabilizująco na koniunkturę; przykładowo świadczenia społeczne poza tym, że pełnią funkcję redystrybucyjną, wpływają na wielkość globalnego popytu).
Ustawa o finansach publicznych wyodrębnia sześć grup wydatków:
  • dotacje i subwencje, które mają charakter zasilający różne podmioty (szczególne znaczenie mają subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego) oraz są źródłem finansowania zadań przekazanych do realizacji samorządów,
  • świadczenia na rzecz osób fizycznych, które mogą przybierać formę kierowanych do nich bezpośrednio (np. emerytury) lub pośrednio (np. dopłaty do lekarstw),
  • wydatki bieżące jednostek budżetowych, które związane są ze stałym funkcjonowaniem instytucji państwowych i dokonywane są na podstawie różnych tytułów prawnych (zalicza się do nich wynagrodzenia i uposażenia sfery budżetowej, czyli wypłacane przykładowo na rzecz pracowników państwowych jednostek budżetowych, parlamentarzystów, organów kontroli i ochrony prawa, sądów, trybunałów oraz zakupy towarów i usług niezbędne do funkcjonowania administracji rządowej, sądów, trybunałów i innych instytucji państwowych),
  • wydatki majątkowe, które obejmują wydatki związane z udziałem Skarbu Państwa w spółkach prawa handlowego (np. nabywanie akcji) lub wydatki inwestycyjne (koszty budowy nowych obiektów tworzących infrastrukturę komunalną),
  • wydatki związane z obsługą długu Skarbu Państwa, które obejmują oprocentowanie kredytów i pożyczek, oprocentowanie
    i dyskonto od skarbowych papierów wartościowych i wypłaty związane z udzielonymi przez Skarb Państwa poręczeniami i gwarancjami,
  • środki własne Unii Europejskiej obejmują udziały we wpływach z ceł, opłat rolnych i cukrowych oraz środki obliczane na podstawie podatku od towarów i usług (podatek VAT) i wartości rocznego produktu krajowego brutto.
Do wydatków budżetu państwa zalicza się także współfinansowanie projektów z udziałem Unii Europejskiej (obejmuje ono wydatki budżetu państwa na współfinansowanie projektów realizowanych z udziałem środków europejskich, finansowanie projektów pomocy technicznej, projektów z udziałem środków otrzymywanych od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu oraz wydatki na projekty z udziałem innych środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej nieujętych w budżecie środków europejskich).

Zgodnie z ustawą budżetową z dnia 25 stycznia 2013 roku wydatki budżetowe zostały ustalone w kwocie 334.950.800 tys. zł. Jej podział między poszczególne działy został ukazany na wykresie poniżej.

Z wykresu wynika, że największy udział w wydatkach z budżetu państwa w 2013 roku miały dotacje i subwencje (stanowiły 47% całkowitych wydatków z budżetu państwa), wydatki bieżące jednostek budżetowych (stanowiły 18,65% całkowitych wydatków budżetu państwa) oraz wydatki na obsługę Skarbu Państwa (12,99% całkowitych wydatków budżetu państwa). Najmniejszy udział w całkowitych wydatkach z budżetu miało współfinansowanie projektów z udziałem środków Unii Europejskiej (stanowiło 3,92% całkowitych wydatków budżetu państwa).

Wydatki budżetowe charakteryzują się wysokim stopniem inercji (zarówno ograniczenie absolutnych rozmiarów tych wydatków, jak i zahamowanie tempa ich wzrostu jest w praktyce bardzo trudne do osiągnięcia).