Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Zmienna ukryta, utajona


Zmienną utajoną (inaczej zwaną zmienną ukrytą lub również latentna) nazywamy zmienną, której nie mierzymy bezpośrednio poprzez dany wskaźnik lecz jest zazwyczaj połączeniem kilku innych zmiennych, które są bezpośrednio mierzone w badaniu. Zmienna ukryta to najczęściej zmienna teoretyczna, czyli taka, której nie mierzymy
a którą określamy na podstawie innych wskaźnikowych zmiennych. 

Przykład:
Badacz chciał sprawdzić, czy sumienność ucznia wpływa na osiągane przez niego wyniki w nauce. Miał on problem ze zdefiniowaniem tego, jakie zmienne mogą o niej świadczyć. Stwierdził, że takie wskaźniki jak: liczba opuszczonych godzin lekcyjnych, liczba przypadków, w których uczeń nie odrobił pracy domowej, liczba uwag za zachowanie, liczba spóźnień są zmiennymi, których połączenie będzie informować o poziomie sumienności. Sumienność jest tutaj zmienną ukrytą, bezpośrednio nie mierzoną lecz jest wynikiem (kompilacją) innych zmiennych.

Zmienną ukrytą często określamy zmienną, czynnikiem, który jest połączeniem kilku innych zmiennych i wskaźników. Samej sumienności nie można zbadać.... możemy zbadać  wskaźniki, których połączenie będzie informowało nas o poziomie sumienności. Z takimi zmiennymi, zmiennymi ukrytymi, będącymi czynnikami ogólnymi, zmiennymi połączonych zmiennych mamy do czynienie przy wykonywaniu analizy czynnikowej, analizy ścieżek (równan strukturalnych).
/>
Zmienna ukryta często odnosi się do zmiennej wyprowadzonej w teorii, zmiennej teoretycznej. Dla przykładu: czy ktoś z Was widział na oczy motywację? Nie, motywacja to konstrukt teoretyczny. Za pomocą odpowiednich narzędzi i technik badawczych naukowcy (zazwyczaj psycholodzy) próbują określić jej poziom w danym człowieku, aczkolwiek jest to tylko przybliżenie pewnego konstruktu teoretycznego.

Masz problem z analizą statystyczna? Przejdź TU! 

Taki konstrukt teoretyczny może działać na pewne zależności bez jego badania, zwłaszcza w przypadku obserwacji związków, zależności pozornych. Wykrycie zależności pomiędzy jedną a drugą zmienną może być tłumaczone występowaniem trzeciej, niebadanej zmiennej.

Przykład nr 2:
Założmy, że badamy czy rodzaj szkoły, do której uczęszczają badani uczniowie ma wpływ na poziom ich sumienności. Badania wykazują, że rzeczywiście uczniowie ze szkoły A są bardziej sumienni niż w szkole B i C....  Czy sam rodzaj szkoły miał na to wpływ? Być może za odkrytym związkiem stoją inne konstrukty teoretyczne jak inny poziom motywacji uczniów, który z kolei uzależniony jest od sposobu wychowania dzieci, od "poziomu" rodziców, itd.