Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Autyzm

Autyzm to zaburzenie rozwojowe, „prawdopodobnie determinowane biologicznie. Zburzenie to jest głębokie i rozległe – przejawia się w różnych sferach funkcjonowania dziecka. Ma to związek z bardzo wczesnym pojawieniem się zakłóceń w rozwoju – w ciągu pierwszych 36 miesięcy życia”[1].

Ponad pół wieku temu Leo Kanner wyodrębnił autyzm u dzieci jako zespół chorobowy. Praca wspomnianego badacza – „Autistic disturbances of affective contact” – jest jedną z klasycznych pozycji w tym obszarze wiedzy mimo, że kilka jego spostrzeżeń i obserwacji jest już nieaktualnych oraz nie znalazło potwierdzenia w wynikach
badań. Autyzm klasyczny występuje u dzieci, które przejawiają typowe dla autyzmu symptomy, w postaci unikania kontaktów społecznych i nie tworzących więzi emocjonalnych[2].

Objawami autyzmu są:

1) zaburzenia w zakresie nawyków społecznych, językowych i fizycznych,
2) nienormalne reakcje na bodźce zmysłowe, m.in. chodzenie na palcach, dziwaczne miny, patrzenie nieobecnym wzrokiem,
3) pojedynczo lub też w kombinacji z innymi mogą występować zaburzenia wzroku, węchu, smaku, bólu, czucia, równowagi,
4) zaburzenia mowy lub jej brak,
5) odbiegające od normy procesy intelektualne,
6) nieadekwatne społeczne sposoby odnoszenia się do innych ludzi[3].

W literaturze poświęconej problematyce autyzmu, można spotkać się z kilkoma typami osób autystycznych:

1) osoby pełne rezerwy, powściągliwe – stanowią najliczniejszą grupę, unikają fizycznego kontaktu, interakcji z innymi ludźmi – wycofują się z kontaktów społecznych. Niektóre dzieci dopuszczają do siebie inne osoby, traktując je instrumentalnie (np. do pomocy w zdobyciu jedzenia). Bywa, że szukają one kontaktu fizycznego (np. siadają na kolanach), jednakże trwa to krótką chwile i odbywa się bez kontaktu wzrokowego. W pierwszych latach życia, nie obserwuje się u nich oznak przywiązania, nie reagują na mowę (co pozwala wysnuć przypuszczenia, że są głuche), u innych rozwija się, ale występują cechy charakterystyczne dla autyzmu (m.in. echolalii, inwersji zaimków). Zdolność porozumiewania się uzależniona jest od stopnia nasilenia cech autystycznych. Dzieci pełne rezerwy (powściągliwe), rzadko nawiązują kontakt wzrokowy, a ekspresja ich twarzy jest niewielka. Nieświadome niebezpieczeństwa, robią wiele rzeczy, które im zagrażają,

2) osoby pasywne – zarówno dorośli, jak i dzieci nie nawiązują spontanicznych kontaktów społecznych, za wyjątkiem tych, które służą zaspokajaniu ich potrzeb, mowa jest u nich lepiej rozwinięta, niż u osób pełnych rezerwy. Osoby pasywne akceptują próby innych ludzi do nawiązania z nimi kontaktu, w zabawie brakuje im pomysłowości, są przywiązane do sztywnych i rutynowych zwyczajów,

justify;">3) osoby aktywne, specyficzne w kontakcie – jednostki w sposób spontaniczny (jednakże naiwny i jednostronny sposób) nawiązują kontakty z innymi ludźmi, mowa jest u nich lepiej rozwinięta, aniżeli w dwóch poprzednio wymienionych typach, usłyszane wypowiedzi jednostki interpretują w dosłowny sposób, intonacja głosu jest monotonna, rutyna i sztywność uwidaczniają się w zainteresowaniach tychże osób, realizacja ich jest uporczywa, mają również problemy z koordynacją ruchową[4].

W piśmiennictwie poświęconym autyzmowi, nie odnajdziemy jednej przyczyny, która odpowiedzialna jest za pojawienie się/powstanie tego zaburzenia. Uwarunkowań autyzmu poszukuje się: w komplikacjach w przebiegu ciąży i porodu (stwierdza się zależność z m.in. wiekiem matki, kolejnością ciąż, zażywaniem lekarstw w ciąży, porodem z użyciem narzędzi), w czynnikach genetycznych, neurologicznych i neurochemicznych[5].

Należy podkreślić, że czynnikiem, który w istotny sposób wpływa na przystosowanie się osoby autystycznej do życia, jest poziom jej rozwoju intelektualnego. Autyzm występujący z upośledzeniem głębokim wiąże się zazwyczaj z pojawieniem się wielu chorób i krótszym okresem życia. Prognozy dotyczące jednostek cierpiących na autyzm i upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim są zróżnicowane, chociaż nie są w stanie podjąć one pracy zawodowej i samodzielnie żyć. Najlepiej funkcjonują te, których rozwój intelektualny mieści się w granicach normy – wielu z nich zakłada rodziny i podejmuje pracę zarobkową [6]. O tym, czym jest autyzm i jak funkcjonują jednostki nim dotknięte, można zobaczyć w filmie W filmie „Zrozumieć ciszę” z 1994 roku w reżyserii B. Beresforda oraz „Temple Grandin” z 2010 roku w reżyserii M. Jacksona.

[1] E. Pisula, Autyzm u dzieci. Diagnoza, klasyfikacja, etiologia, PWN, Warszawa 2000, s. 11.
[2] Tamże, s. 11.
[3] K. J. Zabłocki, Autyzm, Płock 2002, s. 66.
[4] E. Pisula, Autyzm.., poz. cyt., s. 40.
[5] Tamże, s. 100 – 105.
[6] Tamże, s. 115.