Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Empatia

Empatia rozumiana jest jako „wielowymiarowe, interpsychiczne zjawisko, którego natura polega na zdolności współbrzmienia z emocjami drugiej osoby, doznawania jej wewnętrznych przeżyć bez utożsamiania się z nią oraz zdolności rozumienia przekonań, postaw i ról pełnionych przez innych, jak również na umiejętności równoczesnego koordynowania tych dwóch aspektów – emocjonalnego i poznawczego”[1].

Empatię najczęściej rozumiemy jako współodczuwanie,
zdolność do rozumienia oraz podzielania uczuć innego człowieka. To współczucie, jakie odczuwamy dla jednostki, której dzieje się krzywda, radość z przeżywanego przez nią szczęścia, oburzenie, kiedy traktowana jest lekceważąco lub kiedy inni nie okazują jej szacunku. Empatię uznaje się za zachowanie prospołeczne (zakładające nie tylko gotowość działań mających na celu czynienie dobra w stosunku do innej osoby, ale i dzielenia z nią jej smutków, cierpień i frustracji). Można zaryzykować stwierdzenie, że każdy z nas w jakimś – właściwym sobie stopniu – potrafi być/lub zachowuje się w sposób empatyczny. Zdarzyło nam się pewnie, że byliśmy smutni, kiedy nasze dziecko płakało, bo przeżyło zawód miłosny, czy skakaliśmy z radości do góry, kiedy córka zdała egzamin na prawo jazdy.

W odniesieniu do empatii należy zwrócić uwagę na to, że generalnie uznawana jest ona za podstawowy mechanizm interakcji oraz komunikacji człowieka[2]. Co więcej – umożliwia w trafny sposób interpretować akty komunikacji, zachowanie oraz osobowość innych ludzi, jak również przewidzieć ich zachowanie. To właśnie empatia stanowi jeden z najistotniejszych czynników, determinujących osobowość człowieka.

Termin empatia pochodzi od niemieckiego Einfühlung, który oznacza „wczucie”. W 1909 r. Titchener przetłumaczył je na angielskie „empathy” – dla oznaczenia procesu wczuwania się w stany psychiczne innych osób[3].

Empatię odnoszono do różnych struktur osobowości, najczęściej do sfery emocjonalnej, gdzie traktowano ją jako proces emocjonalny, proces emocjonalnego reagowania na emocje innych ludzi oraz do sfery poznawczej, gdzie utożsamiano ją z intelektualnym procesem adekwatnej percepcji innej osoby. Wraz z upływem czasu pojawiły się koncepcje, które zintegrowały obydwa podejścia. Empatię traktowano jako proces emocjonalno poznawczy, wprowadzając
dodatkowo zachowaniowy komponent empatii, który obejmował komunikowanie percypowanego stanu drugiej osoby[4].

Można zadać sobie pytanie, jakie empatia pełni funkcje w życiu człowieka, czy w ogóle się na coś przydaje, czy jest zupełnie zbędna?

W piśmiennictwie, poświęconym problematyce empatii podkreśla się, że empatia warunkuje:
  • zachowania altruistyczne,
  • sprzyja rozwojowi postaw prospołecznych,
  • pozytywnie wpływa na proces kontrolowania, jak i hamowania zachowań agresywnych,
  • sprzyja podejmowaniu współpracy,
  • współwystępuje również z tendencją do konstruktywnego rozwiązywania konfliktów,
  • ułatwia przekazywanie informacji w kontaktach międzyludzkich,
  • koreluje z przestrzeganiem zasad moralnych oraz rozumowaniem dotyczącym tychże zasad[5].
 
Empatia jest niezwykle korzystna przy realizowaniu zawodów mających na celu świadczenie pomocy innym, np. lekarz, pielęgniarka, psychoterapeuta, pracownik socjalny czy nauczyciela[6].

[1] M. Kliś,Adaptacyjna rola empatii w różnych sytuacjach życiowych, „Horyzonty Psychologii”, 2012, t. 2, s. 148.
[2] J. Rembowski, Problematyka empatii w terapii, „Psychoterapia”, 1989, nr 3, s. 73-82.
[3] J. Tomczuk, Związek empatii z doświadczeniem – narracyjne badania eksperymentalne, „Roczniki Psychologiczne”, 2004, t. 7, nr 2, s. 105 – 106.
[4] Tamże, s. 105 – 106.
[5] M. Miś, Adaptacyjna rola empatii…, poz. cyt., s. 148.
[6] Tamże, s. 148.