Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Neurotyczność

Neurotyczność – zdaniem Eysencka – stanowi jeden z podstawowych wymiarów osobowości, jest synonimem emocjonalności.[1]

Współcześnie, często mówimy o kimś (albo słyszymy), że jest neurotykiem. Trochę szastamy na prawo i lewo tym terminem, tak naprawdę, chyba nie do końca zdając sobie sprawę, co ono tak właściwe znaczy.

Eysenck – zainspirowany badaniami Junga, na temat związków ekstrawersji z
nerwicami, w latach czterdziestych przeprowadził własne badania wśród 700 żołnierzy cierpiących na nerwicę. W trakcie analizy wyników badań, wyodrębnił dwa czynniki: neurotyczność oraz histerię (nadmierną emocjonalność), jak i dystymię (ogólnie: stan obniżonego nastroju i aktywności)[2].

Na neurotyczność – której przeciwieństwem jest równowaga emocjonalna – składają się następujące cechy: lęk, przygnębienie, poczucie winy, niska samoocena, napięcie, irracjonalność, płochliwość, markotność, emocjonalność[3].

Neurotyzm, rozumiany jako niestabilność emocjonalna, przejawia się u jednostek tym, że częściej – w porównaniu z osobami stabilnymi emocjonalnie – oraz intensywniej reagują emocjami na bodźce emotogenne (niska odporność emocjonalna, jak i duża wrażliwość). Co więcej – cechuje ich zmienność nastrojów, a tym samym tendencja do zalegania emocji, czyli zamartwiania się. Osoby neurotyczne kierują się w swoim postępowaniu emocjami, podejmują decyzje pod wpływem ich oddziaływania, są podatne również na dezorganizację procesów myślowych. Neurotyzm świadczy także o podatności na wszelkie zaburzenia emocjonalne oraz psychosomatyczne. Neurotyk niezbyt dobrze kontroluje swoje popędy, łatwo się załamuje, popada w stany depresyjne, często chodzi sfrustrowany. Jego nadwrażliwość w aspekcie emocji, przejawia się w popadaniu w nierzadko skrajne nastroje, jak i silne ich demonstrowanie.

Osoby neurotyczne są podatne na doświadczanie emocji trudnych, np. wrogość, smutek, trudniej radzą sobie z sytuacjami stresującymi. Wysoki poziom neurotyczności utrudnia normalne funkcjonowanie, sprzyja pojawieniu się zachowań depresyjnych oraz agresywnych.

Życie z neurotykiem nie jest sprawą
prostą. On wszystko bowiem analizuje, często rozmyśla nad różnymi sytuacjami i – jakby tego było mało – dopatruje się w nich dowodów na swoją niekorzyść, tak, żeby mógł udowodnić, że jest pechowcem.

Jak już zostało wspomniane, neurotycy różnią się od innych, „normalnych” ludzi swoimi reakcjami. I tak np. człowiek normalny, słysząc komplementy na swój temat z ust pani Zdzisi, będzie wiedział, czy są one szczere, czy też są tylko pustymi pochlebstwami. Neurotyk owych komplementów w ogóle nie przyjmuje, nie mówiąc już o tym, żeby odróżnił, rodzaj  ich intencji. Kolejny przykład: człowiek normalny zazwyczaj reaguje złością, gdy ktoś próbuje mu coś narzucić, neurotyk będzie złośliwie reagował na wszelkie sugestie, nawet te, które mają na celu jego własne dobro. Inny przykład: Baśka nie wie, na zakup, której pralki się zdecydować, neurotyk jest niezdecydowany przez cały czas.

Izka mówi o sobie, że jest „typową neurotyczką naszych czasów”. I choć doprawdy niewiadomo skąd wzięło się to jej przekonanie na swój temat (być może o tym czytała, być może była na jakiejś terapii albo poddawała się jakimś badaniom), to chyba coś w tym jest. Znając Izkę kilka lat, nie można zaprzeczyć, że przejawia wiele cech typowych dla neurotyków. Ma niską samoocenę, często wpada w zły nastrój, jest ciągle spięta, cechuje ją poczucie winy i nadmierna emocjonalność.

[1] J. Sterlau, Psychologia. Podręcznik akademicki, t. II, GWP, Gdańsk 2001, s. 536.
[2] J. Sterlau, Psychologia…, poz. cyt., s. 536.
[3]J. Sterlau, Psychologia…, poz. cyt., s. 538
[4] K. Horney, Neurotyczna…, poz. cyt., s. 18.