Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Piramida potrzeb Maslowa

Twórcą piramidy potrzeb był amerykański psycholog Abraham Maslow, który szukał wyjaśnienia, dlaczego jedni ludzie mają różne potrzeby w różnym czasie. W trakcie swoich badań doszedł on do wniosku, że potrzeby jednostki uporządkowane są hierarchicznie – od najbardziej, do najmniej pilnych do realizacji.

Nierzadko pewnie w swoim życiu stwierdzamy, że musimy coś kupić, coś zrobić, bo taką mamy potrzebę. Czasem, kiedy teściowa dobitnie mówi nam, że przydałoby się, abyśmy wyremontowali kuchnię, mówimy: „to nie jest moja najpilniejsza potrzeba”. Bywa, że Kaśka, ta intelektualistka
– nasza sąsiadka, poleca nam jakąś super książkę do przeczytania, lub spektakl teatralny naprawdę godny obejrzenia. A my, wpadamy w złość, mrucząc pod nosem: „mam ważniejsze potrzeby, niż tracenie czasu na czytanie książki i pieniędzy na bilet do jakiegoś głupiego teatru”. Czasem dziwimy się, że jedni chodzą na lekcje zumby, jogi, a my mozolnie – z kartką w ręku kreślimy domowy budżet. Może i też byśmy poszli, ale w sumie to nie mamy na to pieniędzy, ani czasu, ani chęci.

Generalnie, A. Maslow dokonał podziału potrzeb na te wyższego oraz niższego rzędu. Potrzeby niższego rzędu wynikają z braku czegoś (fizjologiczne czy też bezpieczeństwa), potrzeby wyższego rzędu zwane są także potrzebami rozwoju. Maslow był zdania, że aby zostały zaspokojone potrzeby wyższe – np. uznania, samorealizacji, przynależności, muszą być zaspokojone potrzeby niższe. W praktyce oznacza to, że zaspokojenie jednych potrzeb, warunkuje realizację kolejnych.

piramida potrzeb maslowa

Piramida potrzeb stworzona przez Maslowa prezentuje się następująco:

Na pierwszym, a zarazem najniższym poziomie, znajdują się potrzeby fizjologiczne (m.in. sen, pożywienie, potrzeby seksualne, unikanie zimna, gorąca itp.). W sytuacji, kiedy jednostka nie ma zaspokojonych potrzeb fizjologicznych, wówczas dominują one nad innymi potrzebami i wypierają je na dalszy plan, tym samym podporządkowując sobie całe zachowanie człowieka. Przykładem może być Janek, człowiek biedny, żyjący z pracy dorywczej, posiadający na utrzymaniu trójkę dzieci. Całe jego zachowanie nakierowane jest na zapewnienie jakichkolwiek pieniędzy na jedzenie, pieluchy i odzieży dla swoich pociech.

Tym samym, w takiej sytuacji, nie ma mowy, aby zostały zaspokojone potrzeby bezpieczeństwa (stabilizacji, opieki czy porządku i prawa). Ten rodzaj potrzeb pojawia się po zrealizowaniu potrzeb fizjologicznych. Sprowadza się w dużej mierze do pragnienia zapewnienia zarówno sobie, jak i swoim bliskim bezpiecznego bytu. Omawiany rodzaj potrzeb ujawnia się np. w obliczu długotrwałej choroby lub bezrobocia.

Na
trzecim poziomie w piramidzie A. Maslowa, znajduje się potrzeba przynależności, zwana również potrzebą afiliacji, na którą składają się: potrzeba miłości (satysfakcja z intymnych związków z drugim człowiekiem, czułość, przyjaźń), wyrażania opinii (potrzeba do odczuwania i wypowiadania się), zrozumienia (bycie poinformowanym, zrozumienie opinii innych ludzi).

Kolejnymi potrzebami w piramidzie są potrzeby szacunku i uznania. Zawierają one w sobie kilka wzajemnie determinujących siebie potrzeb. Wśród nich mówi się o: potrzebie posiadania wpływu, potrzebie poszanowania przez innych, potrzebie poczucia własnej wartości, potrzebie szacunku dla siebie samego, potrzebie poszukiwania własnej tożsamości. Należy zaznaczyć, że niezwykle istotna jest pozytywna ocena własnej osoby. Jednakże na ogół uzależniona jest ona od opinii innych ludzi. W momencie, kiedy jednostka ma zaspokojoną potrzebę poczucia własnej wartości, wówczas odczuwa wiarę we własne siły, czuje się potrzebna i użyteczna. Z kolei, kiedy potrzeba ta ulega deprywacji, człowiek ma poczucie niższości i słabości.

Na samej górze piramidy Maslowa, znajdują się potrzeby samorealizacji, które związane są w znacznej mierze z działaniami, do których człowiek ma uzdolnienia, bądź tzw. powołanie. Sprowadzają się zarówno do wykorzystywania wszystkich uzdolnień jednostki, jak i do przejawiania inicjatywy oraz rzeczywistej twórczości aż po rozwój całej osobowości w aspekcie intelektualnym, zawodowym, estetycznym itp. Maslow uważa, że potrzeba wiedzy i zrozumienia sprawia, że człowiek, który tę potrzebę odczuwa, przywiązuje wagę do własnego rozwoju, a w swojej pracy jest bardziej dociekliwy, natomiast potrzeby estetyczne przejawiają się w pozytywnych wzruszeniach, jakie dostarczają specyficzne układy spostrzeganych treści, określane jako ładne, piękne, wspaniałe.

Maslow, tworząc piramidę potrzeb podkreślił, że każdy człowiek przez swoją działalność dąży do zaspokojenia określonej liczby potrzeb[1].

[1] A.H. Maslow, Motywacja i osobowość, PAX, Warszawa 1990, s. 72–92.