Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Projekcja

Projekcja, jest nieświadomym mechanizmem obronnym, który polega na rzutowaniu „na innych ludzi swoich nie akceptowanych cech czy wad, a zarazem postaw czy poglądów”[1].Poprzez wykorzystywanie mechanizmu projekcji, jednostka interpretuje istniejące fakty – cechami własnej osobowości naznacza rzeczywistość.

Baśka jest straszną plotkarą, uwielbia nowości oraz komentowanie życia innych, jednakże wcale się do tego nie przyznaje. Pewnego dnia spotyka Anetę, do której mówi: „Wiesz co? Kojarzysz tę Kryśkę spod siódemki? Ostatnio przyjechałam z zakupów, wiesz – jak to ja,
mnóstwo toreb, pudeł...A ona w oknie siedzi, za firanką. Myślała, że jej nie widzę. Dopiero tam mnie do ludzi obgaduje, że szastam kasą na prawo i lewo. Mówię ci, Aneta, z tej baby to taki plociuch jest, że głowa mała..”

Właśnie – w najprostszy sposób – tak działa projekcja. Baśka, jako dziewczyna, która rozsiewa plotki, jak i chętnie ich słucha, posądza o to, innych ludzi, że niby tacy sami jak ona. Rzutuje na nich – w tym wypadku, być może Bogu ducha winną Kryśkę – swoje wady.

A teraz inny przykład. Magda nie cierpi swojej sąsiadki, aż ją trzęsie ze złości na jej widok, chociaż ta w zasadzie niczym konkretnym jej się nie przysłużyła. W sumie zawsze jest dla niej miła, zagaduje. Któregoś dnia, Magda mówi do męża: „Maryśka to mnie dopiero nie lubi, mówię ci. Mijałam ją dzisiaj po drodze, to tak się na mnie patrzyła, że mało, co mi oczu nie wydrapała..”

Zdaniem Frączka, mechanizmem rzutowania często posługują się osoby agresywne, które nie akceptują własnej agresywności, w związku z czym posądzają (przypisują im) innych ludzi ze swojego otoczenia o nieżyczliwość i wrogie nastawienie. Przyjęło się, że człowiek usprawiedliwia własną agresję twierdząc, że jest ona najlepszym sposobem obrony przed innymi ludźmi. Przeważnie poziom agresywności otoczenia jest niewielki, jednakże w zetknięciu się z agresywnością konkretnej jednostki, ulega podwyższeniu, tym samym przekładając się na zwiększenie siły agresji u tej konkretnej osoby. To taki mechanizm błędnego koła – z jednej strony poprawia on samooceną jednostki oraz redukuje jej lęk, z drugiej zaś – zniekształca percepcję innych ludzi[2].
 
Matka krzyczy na synka. Uważa, że źle się zachowuje, jest wyjątkowo agresywny. Jednakże tak naprawdę, to ona jest agresywna. Projekcja umożliwia matce uniknięcie frustracji (swe nieakceptowane cechy agresywne przypisała dziecku). Z kolei synek, nie wie, za co jest karcony i dlaczego (zniekształcenie rzeczywistości).

Inny przykład. Sytuacja na przystanku autobusowym. Chłopak z kolczykami w uchu i łysą głową, krzyczy do przechodnia, który akurat wysiadł z tramwaju: „Co się tak gapisz? Jak ci się coś nie podoba,
to chodź tutaj, zaraz sobie wszystko wytłumaczymy”. Chłopak posądza starszego mężczyznę o wrogie nastawienie do jego osoby (ze względu na wygląd fizyczny) i atakuje go, redukując tym samym swoją frustrację. Z kolei mężczyzna nic nie rozumie, bowiem patrzył się nie na chłopaka, a na plakat kinowy wiszący za jego plecami (zniekształcenie rzeczywistości).

Mówiąc o projekcji, należy zaznaczyć, że nie zawsze polega ona na przypisywaniu własnych cech innym ludziom. Może ona również stanowić zgodną z własnymi schematami poznawczymi oraz motywacją, interpretację rzeczywistości. Takie rozumienie projekcji, spowodowało, że Holmes wyróżnił następujące rodzaje projekcji:

1. projekcja podobieństwa – polega na tym, że jednostka rzutuje na innych cechę własną, ale nieuświadomioną. Przykładem może być Krzysiek, który jest zakupoholikiem, jednocześnie przypisującym rozrzutność swojej żonie

2. projekcja atrybutywna – polega na tym, że jednostka rzutuje na innych cechę własną, ale uświadomioną. Przykładem może być Jowita, która ma świadomość tego, że jest bałaganiarą, ale jednocześnie o bałaganiarstwo oskarża swoją młodszą siostrę Agę.

3. projekcja panglosowsko – kasandryjska – polega na rzutowaniu przez jednostkę cechy, której nie posiada, przy jednoczesnym braku świadomości własnej cechy, która prowadzi do projekcji. Przykład? Aga uważa, się za osobę asertywną. Nie ma świadomości, że jest inaczej. Ową asertywność (której nie posiada i której braku nie jest świadoma), rzutuje na Karolinę.

4. projekcja komplementarna – polega na rzutowaniu przez jednostkę cechy, której nie posiada, przy równoczesnej świadomości własnej cechy, prowadzącej do projekcji[3]. Przykładem tego rodzaju projekcji może być postrzeganie przez osobę uległą, innych ludzi, jako jednostki dominujące.

[1] J. Heitzman, Wpływ stresu na mechanizmy obronne osobowości, przed i po przestępstwie agresywnym, „Postępy Psychiatrii i Neurologii”, 2009, nr 9, suplement  2 (10), s. 246.
[2] Tamże, s. 246.
[3] Tamże, s. 247.