Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

PTSD - zespół stresu pourazowego


PTSD jest "młodą" jednostką chorobową, zdefiniowaną i rozpoznaną zaledwie kilkanaście lat temu. Narażeni są na niego zarówno dorośli, jak i dzieci – nie tylko molestowane seksualnie czy dotknięte przemocą domową.

Jeżeli ktoś oglądał film „Bracia” z 2004 roku w reżyserii Susanne Bier, zapewne współczuł głównemu bohaterowi i otarł łzę wzruszenia, śledząc jego losy. Michael, duński oficer, podczas misji pokojowej przeżywa dwa traumatyczne wydarzenia. Pierwszym z nich jest zestrzelenie helikoptera, w którym leciał, drugim zaś – zmuszenie go przez partyzantów
do podjęcia decyzji – albo zabije swojego współwięźnia, albo sam ginie. Oba te zdarzenia odciskają piętno na psychice Michaela. Po powrocie do domu, nie potrafi odnaleźć się w otaczającej go rzeczywistości, czuje się samotny, zagubiony.

Z kochającego i spokojnego męża i ojca, zmienia się w osobę nieprzewidywalną, rozchwianą, którą targają skrajne emocje. Ma trudności w ponownym przystosowaniu się do swego środowiska, nie rozumie córek, żonę podejrzewa o romans, nierzadko wybucha złością. Nie może przestać myśleć o tym, co go spotkało. Ma poczucie wyobcowania, jest przekonany, że nikt go nie rozumie. Ma problemy ze snem. Bez wątpienia traumatyczne wydarzenia spowodowały u niego zespół stresu pourazowego.

Wspomniana jednostka chorobowa, zwana także PTSD (PostTraumatic Stress Disorder) – to zespół charakterystycznych objawów, które pojawiają się na skutek znalezienia się jednostki w sytuacjach trudnych, stresujących, doświadczanych pod wpływem silnych a zarazem negatywnych emocji. Mogą być to sytuacje jednorazowe, jak w przypadku Michaela, lub też szereg mniejszych powtarzających się sytuacji subtraumatycznych, o mniejszej sile, ale dłuższym i regularniejszym okresie trwania.

Jednostka, która doznaje tego typu doświadczeń w swoim życiu, i niezależnie czy jest dzieckiem czy osobą dorosłą, czuje się bezradna, zalękniona i zagubiona.

Podejmując problematykę związaną z PTSD, należy z całą mocą podkreślić, że wszelkie negatywne konsekwencje doświadczeń stresujących, traumatycznych, których doświadcza jednostka, w ogromnym stopniu rzutują na wiele aspektów jej życia, a tym samym nie pozostają bez znaczenia dla jej zdrowia fizycznego, emocjonalnego i psychicznego.

Klasycznymi objawami zespołu stresu pourazowego, który odróżnia go od innych chorób czy też schorzeń, są epizody powtarzającego się przeżywania urazu na nowo, w natrętnych snach czy wspomnieniach. Zwykle pojawiającym się objawom towarzyszy poczucie otępienia uczuciowego oraz odrętwienia. Jednostki z PSTD izolują się od innych ludzi, jak również unikają takich działań, które mogłyby przypominać im o przebytym urazie. Ponadto odczuwają wielkie obawy przed wspomnieniami przypominającymi im o zdarzeniu traumatycznym.
U cierpiących z powodu zespołu stresu pourazowego, podobnie jak u filmowego bohatera, mogą pojawiać się dramatyczne, ostre wybuchy agresji bądź ataki paniki, które determinowane są przez bodźce powodujące nagłe przypomnienie sobie sytuacji urazowej. Innymi charakterystycznymi objawami są problemy ze snem: stan czuwania, bezsenność, jak również lęk i depresja. Jednostka może być również nadmiernie pobudzona, ma uczucie, jakby niebezpieczeństwo mogło nadejść w każdej chwili, przeżywa swój uraz w snach. Bardzo często ma poczucie winy ocalałego – czuje się winna wobec tych osób, które nie przeżyli tragedii (np. w sytuacji kiedy zginęli w katastrofie lotniczej).

Omawiając zagadnienie PSTD, należy zwrócić uwagę, że początek objawów nie występuje bezpośrednio po urazie. Najpierw mamy do czynienia z fazą utajnioną, a dopiero po niej – zazwyczaj do kilku miesięcy (maksymalnie do pół roku), pojawiają się charakterystyczne dlań symptomy. Przebieg zespołu stresu pourazowego jest zmienny. Może mieć charakter przewlekły (na zawsze wpisać się w osobowość jednostki), bądź ustąpić całkowicie – co zdarza się w większości przypadków.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że istnieją czynniki, które predysponują do pojawienia się PSTD – mogą zaostrzać przebieg zaburzeń lub obniżać próg reakcji przy wystąpieniu tego zespołu. Wśród determinantów wymienia się zazwyczaj określone cechy osobowości, a także dekompensacje nerwicowe. Co więcej – z pojawieniem się objawów PTSD skorelowana jest historia chorób psychicznych w rodzinie, związki z przyjaciółmi lub najbliższymi dla jednostki osobami, jak również sposoby, w jaki przetwarza ona stresujące bodźce.

Cebella A., Łucka I., Zespół stresu pourazowego – rozumienie i leczenie, „Via Medica”, 2007, tom 4, nr 3, s. 128 – 137; Heitzman J, Depresja w zespole stresu pourazowego, „Terapia”, 2004, nr 12 9159), s. 37 – 42; Heitzman J. Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne, [w:] Bilikiewicz A. (red.), Psychiatria, t. II, Urban & partner, Wrocław 2002.