Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Resocjalizacja

Resocjalizacja „jest odmianą procesu wychowawczego, który z jednostki wadliwie przystosowanej do wymogów życia społecznego czyni jednostkę ponownie zsocjalizowaną, tzn. uspołecznioną, samodzielną i twórczą”[1].

Resocjalizacja jest rozmaicie definiowana w literaturze przedmiotu, różni autorzy podkreślają inne jej aspekty. Na przykład, L. Pytka proponuje, aby resocjalizację ujmować jako, m.in:

1) Modyfikację zachowań – rozumianą jako eliminowanie niepożądanych zachowań jednostki poprzez zmianę
jej zachowania,

2) Zmianę społecznej przynależności – czyli po prostu pozbycie się „łatki” przestępcy, poprzez rezygnację z zachowań przestępczych na rzecz społecznie akceptowanej tożsamości,

3) Przebudowę emocjonalną – przejście od uczuć negatywnych, które towarzyszą łamaniu norm i zasad współżycia społecznego (np. złość), na rzecz przyjaźni i tolerancji,

4) Wzrastanie w kulturę zaspokajania potrzeb – czyli modyfikacji dotychczasowych sposobów zaspokajania potrzeb na rzecz takich, które są zgodne z normami społecznymi,

5) Kształtowanie prawidłowych postaw społecznych,

6) Reintegrację społeczną jednostki przez rekonstrukcję jej tożsamości osobowej,

7) Autoresocjalizację – rozumianą jako kierowanie własnym wychowaniem, rozwojem[2].
 
Generalnie ujmując, celem resocjalizacji są optymalne relacje człowieka z otoczeniem, a najwyższymi wartościami – ład społeczny, rozwój osobowości i związanych z nim wolności ludzkich, gdyż wolność jest wartością autoteliczną – środkiem, dzięki któremu następuje urzeczywistnienie innych wartości oraz dóbr. Jednostka pozbawiona tych przymiotów, traci swą podmiotowość [3].

Układ wychowawczy w procesie resocjalizacji – zdaniem M. Kalinowskiego winien polegać głównie na: wywoływaniu, optymalizowaniu i doskonaleniu funkcji wychowawczych, eliminowaniu dysfunkcji w procesie przystosowania społecznego jednostek pozostających w układzie, jak również eliminowaniu czynności zbędnych i niepotrzebnych[4]. Działania resocjalizacyjne spełniają następujące funkcje: opiekuńczą, dydaktyczno – wychowawczą oraz terapeutyczną i mają na celu doprowadzenie do poprawnego przystosowania jednostki do społeczeństwa, jak również ukształtowanie w niej takich cech i takiej osobowości, które ułatwią jej funkcjonowanie w społeczeństwie i respektowanie obowiązujących norm i zasad społecznych.

W procesie resocjalizacji niezwykle istotne jest kierowanie się następującymi
zasadami: akceptacji (jednostkę z odchyleniami od normy należy uznać za równie wartościową, co inni, mającej prawo do pomocy oraz opieki), pomocy (wspomaganie rozwoju jednostki niedostosowanej społecznie), indywidualizacji (realizowana w bezpośrednim kontakcie z wychowankiem), kształtowania perspektyw (należy nauczyć jednostkę, która dotychczas żyła dniem dzisiejszym, planowania swojej przyszłości), współpracy ze środowiskiem (wyrobienie w jednostce umiejętności dostosowania się do zasad współżycia społecznego), systematyczności (zadania resocjalizacyjne winny być realizowane w sposób planowy, celowy oraz konsekwentny)[5].

Na zakończenie warto nadmienić, że na gruncie psychologicznym, resocjalizacja ujmowana jest jako:

1) kanalizowanie instynktów (zgodnie z tym założeniem, instynkty stanowią źródło zachowań przestępczych),

2) rozwiązywanie konfliktów wewnętrznych (zachowanie jednostki w dużej mierze – zgodnie z podejściem psychoanalitycznym – kierowane jest sferą podświadomości, czyli nierozwiązanych konfliktów)

3) oraz nauka prawidłowych nawyków, jak i przyzwyczajeń (resocjalizacja opiera się na wykorzystywaniu kar i nagród w modyfikacji zachowania)[6].

[1] M. Kalinowski, Struktura procesu resocjalizacji, [w:] Resocjalizacja, Red. B. Urban, J. M. Stanik, PWN, Warszawa 2008, s. 253.
[2] L. Pytka, Różne ujęcia resocjalizacji, [w:] Resocjalizacja, Red. B. Urban, J. M. Stanik, PWN, Warszawa 2008, s. 74 – 75.
[3] A. Jaworska, Leksykon resocjalizacji, Impuls, Kraków 2012, s. 25 – 26.
[4] M. Kalinowski, Struktura procesu …, poz. cyt., s. 253.
[5] O. Lipkowski, Resocjalizacja, WSiP, Warszawa 1976, s. 254 – 261.
[6] K. Pospiszyl, Resocjalizacja, Wyd. Żak, Warszawa 1998, s. 22 – 24.