Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Skrypty poznawcze


Człowiek, by uporządkować swoją wiedzę o świecie i otaczających go ludziach, musi wybrać najistotniejsze informacje. By orientować się w sytuacji wykorzystuje uproszczone sposoby myślenia. Wyobraźmy sobie, że jemy obiad w restauracji. Co nam się kojarzy z tą sytuacją? Widzimy kelnera, który podaje
nam kartę dań, wybieramy, zamawiamy, płacimy i wychodzimy z restauracji. To jest nasz scenariusz okoliczności "obiad w restauracji". Jest to przykład skryptu poznawczego.

Skrypt to rodzaj schematu poznawczego. To nasz "umysłowy obraz zdarzeń" i gotowy plan działania. Dzięki niemu interpretujemy, zapamiętujemy i wiemy jak się zachować w podobnych sytuacjach. Zawiera typowe powtarzalne sekwencje zdarzeń i okoliczności. Powróćmy do naszego przykładu: typowy przebieg obiadu w restauracji to wybór stolika, przywołanie kelnera, wybranie dań z menu i zapłacenie rachunku a nietypowym, odbiegającym od naszego scenariusza jest np. kłótnia z kelnerem. Skrypt to informator. Inne wiadomości zawiera skrypt "obiad w restauracji", a inne "egzamin". Skrypt, tak jak scenariusz opisuje uczestników sytuacji, ich role i sekwencję scen.

Najważniejszymi funkcjami skryptów jest umiejętność zachowania się w danej
sytuacji i przewidywanie zachowań i zjawisk. Wystarczy sobie przypomnieć skrypt pt: "egzamin", by wiedzieć jak powinno się postąpić na egzaminie.

Skrypty są indywidualne tzn. każda z osób może posiadać inne skrypty poznawcze dotyczące tej samej sytuacji. Odwołując się do naszego przykładu obiadu w restauracji, dla Janka typowym elementem jego skryptu poznawczego będzie np. położenie serwetki na kolanach, gdy siada przy stoliku, a Kasia pominie ten element, dla niej charakterystyczne w jej scenariuszu będzie np. odsunięcie krzesła przez kelnera.

Skrypty poznawcze zależą też od kultury. Porównajmy Polaków i Japończyków i ich sposób witania się. Dla Polaków w scenariuszu "powitanie" mieści się podanie ręki, powiedzenie "dzień dobry" lub "cześć". Japończycy natomiast witają się kłaniając się "w pół".Przykłady można mnożyć. 

Podsumowując, skrypty poznawcze mają kilka właściwości. Po pierwsze są odwołaniem do naszego doświadczenia, by przywołać dany skrypt musimy go sobie przypomnieć, następnie zaktywizować w umyśle i przywołać, by wykorzystać w danej sytuacji. Ważną cechą naszych "scenariuszy" jest hierarchiczność elementów - zdarzeń, role występujących w nim osób. To nasz plan działania w podobnych sytuacjach.