Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Wypalenie zawodowe


Marek J. codziennie od kilku miesięcy budzi się zmęczony. Codziennie wstaje o 6.00 i pierwsze o czym myśli to "oj, znowu trzeba iść do pracy, znowu to samo, jaki jestem niewyspany i wyczerpany". Stan Marka się pogarsza, staje się on coraz bardziej apatyczny, ma uczucie beznadziejności i niechęci. Myśli, że nie pasuje już do obecnej pracy, nie sprawia mu ona satysfakcji, myśli, że nic już nie osiągnie, że jest niekompetentny. Ma wrażenie, że jest wyizolowany, samotny. Swoje życie widzi jako ciemną chmurę. Staje się coraz bardziej nerwowy, drażliwy nie tylko w pracy,
ale też dla swoich bliskich. Kiedyś lubił to, co robi. Praca sprawiała mu przyjemność, był zaangażowany, stawiał sobie coraz to nowe ambitniejsze cele. Poza tym, coraz częściej się przeziębia, dokuczają mu bóle głowy. Co dolega Markowi J.? Symptomy Marka kojarzą się prawdopodobnie z depresją, ale to coś innego. Może to stres? To coś więcej niż stres.

To wypalenie zawodowe. Dotyka ono osób, które rozpoczynając swoją pracę mieli duże ambicje i aspiracje, silną motywację, chęć rozwoju, idealistyczne nastawienie do swojej zawodowej roli. Gdy coraz trudniej im osiągnąć cele zawodowe i satysfakcję z wykonywanej pracy mogą znaleźć się w grupie ryzyka zagrożonej wypaleniem.

Ogólnie wypalenie zawodowe składa się z trzech czynników: wyczerpania, chronicznego zmęczenia, coraz mniejszego zadowolenia z pracy. Współwystępuje z nim negatywna postawa wobec pracy, ludzi i życia, poczucie bezradności oraz beznadziejności położenia, obniżona samoocena, poczucie niedopasowania, niekompetencji i zniechęcenia.

Są trzy stadia wypalenia zawodowego:

Pierwszy stopień - tak zwane stadium ostrzegawcze, charakteryzuje się uczuciem przygnębienia, irytacji. Mogą wystąpić w nim ustępujące bóle głowy, przeziębienia, bezsenność.

Drugi stopień pojawia się, gdy objawy ze stopnia pierwszego trwają dłuższy czas, są stałe i się nasilają, pojawiają się także dodatkowe jak: gorsze wykonywanie zadań, irytacja, nieprzyjemna postawa wobec innych osób.

Trzeci stopień to chroniczne objawy, nieustające syndromy z etapów poprzednich plus dodatkowe psychiczne, fizyczne i psychosomatyczne. Typowymi syndromami dla tego stadium są: uczucie osamotnienia, kryzysy rodzinne, małżeńskie, przyjacielskie, depresja, nadciśnienie. Na tym etapie wypalenie wpływa nie tylko na osobę wypaloną, ale też na jej rodzinę, przyjaciół, współpracowników.

Wystąpienie wypalenia zawodowego zależy od wielu czynników
osobistych i środowiskowo-organizacyjnych.

Czynniki osobiste to:

- stawianie sobie zbyt wysokich wymagań przy niewielkich możliwościach wpływu na sytuację, nieracjonalne przekonania o swojej roli zawodowej, perfekcjonizm i zbyt duża odpowiedzialność;

- silna motywacja do pracy;

- wyolbrzymianie porażek a dewaluowanie sukcesów, nadmierna racjonalizacja, defensywna postawa wobec trudności, co powoduje niską samoocenę;

- słaba organizacja czasu przeznaczonego na pracę i na odpoczynek;

- niepewność, zależność, poczucie kontroli zewnętrznej, bierność.

Czynniki środowiskowo- organizacyjne wpływające na wypalenie to:

- monotonia pracy- zbyt mało zadań lub przeciwnie zbyt duży zakres obowiązków, zbyt duże wymagania zwierzchników, praca niezgodna z aspiracjami;

- zła komunikacja w pracy, konflikty interpersonalne, rywalizacja, brak wzajemnego zaufania, agresja werbalna, lobbing;

- niejasne zasady obowiązujące w firmie, biurokratyczne decyzje przełożonych, brak wpływu na decyzje, cele organizacji sprzeczne z systemem wartości pracownika, częste zmiany charakteru i zasad pracy;

- niskie zarobki, nieadekwatne do wysiłku wkładanego przez pracownika, brak perspektywy awansu.

Jeżeli występuje chociaż kilka z powyższych czynników, praca może niszczyć psychicznie i pogorszyć fizyczną kondycję człowieka. Może powodować apatię, uczucie beznadziejności, niezadowolenia z życia. Gdy dana osoba mimo starań i zwiększonych wysiłków nie jest w stanie radzić sobie z obciążeniami zawodowymi, cierpi na coraz większe zmęczenie i emocjonalne wyczerpanie, a to jest droga do wypalenia zawodowego. 

Sygnałami ostrzegawczymi wskazującymi na zjawisko wypalenia mogą być między innymi: poczucie przepracowania, brak chęci do pracy, niechęć wychodzenia do pracy, postrzeganie życia jako trudnego, ciężkiego, czyli dokładnie syndromy Marka z naszego przykładu.