Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Zagrożenie stereotypem


Wyobraźcie sobie blondynkę, w dodatku blondynkę prowadzącą samochód. Co wam się kojarzy z taką scenką? Blondynkę zatrzymuje policjant. Co jest charakterystyczne dla niej? Jak się zachowuje? Jakie wykroczenie mogła popełnić? Jak będzie rozmawiać z funkcjonariuszem? A co jest specyficzne dla policjanta? Odpowiadając na te pytania prawdopodobnie pojawi się ciąg skojarzeń: blondynka- głupia, kiepsko prowadzi samochód, na pewno gorzej od mężczyzny. Policjant także w naszym "umysłowym obrazku" nie charakteryzuje się wysokim ilorazem
inteligencji. Większość z nas zna też żarty o blondynkach, czy policjantach.

Te skojarzenia, potoczne poglądy, choć często nieprawdziwe są powszechne. To stereotypy. Ich najważniejszą własnością jest uogólnianie tzn. przypisywanie identycznych cech- "etykietek" każdej osobie należącej do danej grupy, np. pogląd, że kobiety są gorszymi kierowcami niż mężczyźni, czyli wszystkie kobiety bez wyjątku, bez względu na istniejące między nimi różnice.

Jaki wpływ na nasze życie mogą mieć stereotypy? Co się stanie, gdy np. w pracy w jej obecności opowiemy kawał o blondynkach, ośmieszający ich sprawność intelektualną? Czy po wysłuchaniu takiego dowcipu zmieni jej się sprawność wykonywania pracy? Może będzie mniej sprawna intelektualnie, czy też fakt ten nie będzie miał takiego wpływu? Okazuje się, że wystarczy taki drobiazg, jak opowiedziany żart, by obniżyć jakość pracy. Niemożliwe? Możliwe! 

Badacze amerykańscy odkryli, że przywołanie negatywnego stereotypu może powodować asymilację, czyli przystosowanie jego treści. To znaczy, że jeżeli np. uzdolnionym matematycznie kobietom przypomnimy treść stereotypu ich dotyczącego, będą znacznie gorzej radziły sobie z zadaniami matematycznymi niż, gdy nie zostanie przywołany stereotyp. Efekt ten jest konsekwencją zjawiska zwanego zagrożenie stereotypem. Jeśli należymy do "etykietowanej" negatywnie grupy, to przywołanie go w naszej obecności może negatywnie wpłynąć na poprawność wykonania rozwiązywanego przez nas zadania. Interesujące jest to, że występuje nawet w tak nietypowych grupach jak inteligentne kobiety o jasnych włosach (stereotyp głupiej blondynki), czy inteligentni sportowcy (stereotyp "głupiego mięśniaka"). 

Z pewnością każdy z nas spotkał w swoim życiu szkolnym nauczyciela o stereotypowych przekonaniach np. nauczyciela pewnego, że dziewczęta są mniej zdolne w matematyce
od chłopców. Np. powie on: "faktem jest, że kobiety są słabe z przedmiotów ścisłych, nie myślą logicznie, ale cóż ten test obowiązuje wszystkich bez wyjątku na płeć. I tak wiem, jakie będą wyniki". Wystarczy, że nauczyciel to powie (może dorzuci jakiś kawał o blondynkach) by wyniki testu dziewcząt w tej klasie były słabsze niż w klasie z "neutralnym" nauczycielem. Wypowiedź wykładowcy nie będzie miała wpływu na wyniki chłopców, ponieważ ich ten stereotyp nie dotyczy. Ten sam efekt występuje zwykle podczas egzaminu na prawo jazdy. Gdy egzaminator- mężczyzna wyrazi swoje poglądy na temat słabych zdolności kobiet w prowadzeniu samochodu przy egzaminowanej dziewczynie, może to obniżyć jej sprawność jazdy, przyczynić się do popełniania większej ilości błędów. Natomiast, gdy egzaminatorem będzie kobieta, która w dodatku pozytywnie zmotywuje zdającą, zachęci ją, wesprze to zagrożenie stereotypem nie wystąpi, może nawet zwiększy się poprawność jazdy.

Ogólnie: zjawisko występuje, gdy zostanie przywołany stereotyp, dotyczy osób, które znajdują się w "etykietowanej grupie". Powoduje obniżenie sprawności wykonywania zadania. Zagrożenie stereotypem może wystąpić tylko w określonych warunkach, dotyczyć określonych osób.


1) efekt działa tylko i wyłącznie na osoby których dotyczy stereotyp.

2) osoby te muszą być uzdolnione,świetnie przygotowane, zmotywowane, mające duże możliwości w danym kierunku a osiągnięcia są dla nich ważne.

3) zadanie, które wykonują musi być związane ze stereotypem.

4) zadanie musi być nowe dla wykonujących. Na przykład blondynki lubiące matematykę w szkole.

Zjawisko zagrożenia stereotypem jest wciąż badane przez naukowców, dlatego też warunki, w których efekt ten może wystąpić mogą w następnych latach zostać bardziej sprecyzowane.