Wnętrze Ziemi badają geologowie i geofizycy. Na podstawie wykopalisk, próbek z odwiertów, ale przede wszystkim dzięki analizie zachować fal sejsmicznych udało się opisać poszczególne sfery naszej planety.
Budowa wnętrza Ziemi
Ziemia składa się ze skorupy ziemskiej, płaszcza Ziemi i jądra Ziemi.
Sfery te różnią się między sobą składem chemicznym, budową i właściwościami fizycznymi. Oczywiście do najgłębszych warstw nie dotarła żadna sonda, najgłębsze wiercenie to około 13 kilometrów (czyli zaledwie 0,2% odległości do samego jądra Ziemi). Dane są więc określane przez geologów i geofizyków pośrednio, na podstawie pobranych próbek, wykopalisk, analiz wybuchów wulkanów i fal sejsmicznych, ich rozchodzenia się, załamań, odbić, analiz izotopów różnych pierwiastków. To pozwala w przybliżeniu określić, jak wyglądają kolejne ziemskie sfery.
Prawdziwe wnętrze Ziemi to jądro, którego promień wynosi około 3,5 tysiąca kilometrów. Jądro Ziemi jest w większości płynne, a temperatura tam dochodzi do 6 tysięcy stopni. Samo jądro dzieli na wewnętrzne i zewnętrzne, to pierwsze ma być ciałem stałym.
Powyżej rozciąga się płaszcz Ziemi, również dzielony na dwie sfery – płaszcz dolny i górny (częścią płaszcza górnego jest astenosfera).
Najwyżej leży skorupa ziemska, której częścią jest litosfera. W skorupie ziemskiej znajduje się około 3 tysięcy przeróżnych minerałów.
Wraz z posuwaniem się ku jądru Ziemi rośnie temperatura (tu pojawia się pojęcie stopnia geotermicznego – to skok temperatury o jeden stopień w górę co 33,3 metra w głąb Ziemi) oraz ciśnienie, oblicza się, że na głębokości 2 tysięcy kilometrów jest ono milion razy większe od tego, z którym mamy do czynienia w otaczającym nas świecie (w samym środku jądra to ciśnienie może być już 4 miliony razy większe).
| NAZWA STREFY | GŁĘBOKOŚĆ | CECHY CHARAKTERYSTYCZNE |
| Skorupa ziemska | od kilku do kilkudziesięciu kilometrów | - różna grubość w zależności od położenia – grubsza pod kontynentami, cieńsza pod oceanami - zawiera granit, bazalt, krzem, magnez |
| Płaszcz Ziemi | Od kilku kilometrów do prawie 3000 km (astenosfera do 100 km, płaszcz zewnętrzny do 1000 km) | - plastyczna astenosfera - temperatura od 600 ͦC w górnej części do ponad 1000ͦ C w jego dolnej części |
| Powierzchnia Gutenberga | ||
Jądro Ziemi | Od 3000 km | - stan ciekły - zbudowane z żelaza z domieszką niklu i metali - bardzo wysokie ciśnienie i temperatura |
Wnętrze Ziemi – dawne i współczesne wyobrażenia
Gdyby ktoś zapytał dziecko, co jest we wnętrzu Ziemi, usłyszałby pewnie odpowiedź „Piekło”. Podziemne światy pojawiają się w przeróżnych mitologiach i wierzeniach. U Słowian istniał podziemny świat Welesa, w chrześcijaństwie w głąb Ziemi „zesłano” diabły, pod skorupą ziemską miał znajdować się grecki Hades czy skandynawski Svartalfheim (siedziba krasnoludów). Żydzi mają swój Sheol, w Indiach Agarthę, a pod Tybetem miała znajdować się Shambala. Większość tych mitycznych sfer to krainy ognia, ale niektóre wprost przeciwnie, są krainami lodu (wybuchy wulkanów, rozpadliny z lawą prawdopodobnie działały na rzecz tych pierwszych, zaś spadająca temperatura w jaskiniach i grotach na rzecz drugiej teorii).
Pierwsze naukowe prace dotyczące wnętrza Ziemi powstawały już w drugiej połowie XIX wieku, ale prawdziwa eksploracja tematu zaczęła się wraz z narodzinami geofizyki, na początku XX wieku. Obecnie co pewien czas pojawiają się kolejne odkrycia, jeszcze nie tak dawno brano za pewnik, że jądro Ziemi to płynne żelazo z domieszką niklu, jednak w 2025 roku, po przeprowadzeniu symulacji molekularnych odkryto, że jest tam sporo węgla. To właśnie domieszka węgla sprawia, że jądro wewnętrzne przestało być płynne. Stop żelaza z węglem nie potrzebuje bowiem przechłodzenia, by stać się ciałem stałym (przechłodzenie byłoby konieczne, gdyby było tam samo żelazo).
Opinie - Wnętrze Ziemi - budowa