Typy genetyczne gleb

Istnieje przynajmniej kilka różnych klasyfikacji typu genetycznego gleb, te najważniejsze uwzględniają sposób ich powstawania.

Typy genetyczne gleb – podstawowe podziały

Typy genetyczne gleb zostały wydzielone w oparciu o sposób ich powstawania.

Wydziela się rzędy, typy i podtypy, przy czym rząd określa podobny sposób tworzenia się danych gleb, typ wskazuje na główny proces jakiemu poddana jest ona poddawana, podtyp mówi o drugim z procesów, który miał wpływ na ich powstanie.

Wspólny proces glebotwórczy wskazuje na taki sam układ głównych poziomów, podobne właściwości fizyczne i chemiczne, rodzaj próchnicy, taki samy rodzaj wietrzenia.

Jeszcze do niedawna najszerszym podziałem typów genetycznych gleb był podział na gleby strefowe i astrefowe – te pierwsze mogły się wykształcić tylko w specyficznej strefie na danym obszarze naszej planety, zaś astrefowe wykształcały się w podobny sposób w różnych częściach świata.

Obecnie obowiązuje już nieco inny podział typów genetycznych gleb, mianowicie na strefowe (kształtowane przez klimat i szczątki organiczne w danej strefie), których jest zdecydowanie najwięcej typów, śródstrefowe (ukształtowały się w podobnych warunkach, ale w różnych strefach) i wreszcie niestrefowe (tutaj warunki klimatyczne mają bardzo małe znaczenie). Przykładem tych ostatnich są gleby górskie (powstają na skutek wietrzenia skał, ale specyficzne warunki panujące w górach uniemożliwiają im przekształcenie się w inne, bardziej żyzne typy gleb). Należą do nich także gleby antropogeniczne.

Czym są gleby antropogeniczne?

Gleby antropogeniczne to typ gleby zmienionej sztucznie, przez człowieka. Nie zawsze są to zmiany na gorsze, przykładowo kiepskiej jakości gleby w ogrodach czy na działce mogą być regularnie nawożone i nawadniane, przez co zyskują na swej wartości, dochodząc niekiedy i do jakości żyznych czarnoziemów. Większość zmian jest jednak na gorsze, to gleby zniszczone działalnością człowieka, odpadami, budowami, niewłaściwą uprawą, regulacją cieków wodnych, wycinką lasów itp.

Gleby według klas przydatności

Jeszcze innym podziałem gleb jest ten względem bonitacji, czyli przydatności rolniczej. W Polsce w oparciu o to dzieli się je na sześć klas. Klasa VIRz to gleby wysokogórskie, które nie nadają się do upraw. Klasa VI to gleby górskie i antropogeniczne, słabej jakości. W klasie IV, podzielonej na a i b ze względu na nawodnienie, mamy przeciętne gleby – tych w Polsce jest zdecydowanie procentowo najwięcej. Klasa III, także podzielona na a i b, to już gleby dobrej jakości. W klasie II znajdziemy bardzo dobre gleby, brunatne i płowe, poza tymi utworzonymi na lessach. Najmniej procentowo jest w naszym kraju gleb klasy I (0,5% gruntów), a więc tych najbardziej „szlachetnych”, do których należą niektóre czarnoziemy, masy czarne ziemie i gleby brunatne lessowe. Podział ten dotyczy wszystkich gatunków gleb, nie tylko gruntów ornych.