Eszkola

Białka – charakterystyka struktur

Wiązania peptydowe między kolejnymi aminokwasami w łańcuchach polipeptydowych są sztywne.

Wokół pozostałych wiązań łańcuch może się swobodnie obracać, dzięki temu cząsteczki białek przyjmują różne formy przestrzenne, zwane strukturami.

Możemy wymienić:

strukturę pierwszorzędową – określa sekwencję aminokwasów w łańcuchu peptydowym. Jest ona utrzymywana dzięki wiązaniom peptydowym

strukturę drugorzędową – która wskazuje, jaki układ przestrzenny stabilizowany wiązaniami wodorowymi tworzą łańcuchy polipeptydowe. Możemy rozróżnić dwie podstawowe struktury drugorzędowe jest to :

  • struktura Alfa-helisy powstaje przez prawoskrętne zwinięcie łańcucha polipeptydowego wokół własnej osi. Co cztery aminokwasy wiązania C=O i N-H układają się w odległości umożliwiającej powstanie wiązania wodorowego. Grupy boczne znajdują się na zewnątrz helisy przykładem jest ferrytyna
  • struktura Beta-harmonijki powstaje przez ułożenie łańcucha polipeptydowego na płaszczyźnie. Wiązania wodorowe tworzą między wiązaniami oddalonymi od siebie w łańcuchu. Grupy boczne leżą w tej samej płaszczyźnie.

Strukturę trzeciorzędową – powstaje w wyniku pofałdowania łańcucha o strukturze drugorzędowej. Utrzymuje się dzięki oddziaływaniom powstającym między łańcuchami bocznymi aminokwasów. Ta struktura określa kształt białka. Stabilizowana jest przez: wiązania wodorowe, oddziaływania elektrostatyczne, oddziaływania hydrofobowe, mostki dwusiarczkowe oraz siły van der Waalsa.

Strukturę czwartorzędową – dotyczy białek zbudowanych z dwóch lub większej liczny podjednostek, czyli łańcuchów polipeptydowych. Każdy z nich zawiera związek niebiałkowy wielopierścieniowy  z atomem żelaza w środku tzw.hem.