Eszkola

Białka - charakterystyka, funkcje, przykłady

Białka stanowią ok. 50% suchej masy komórek. Co ciekawe ich zawartość jest większa w komórkach zwierzęcych niż w komórkach roślinnych.

Najważniejsze funkcje białek:

  1. strukturalna
  2. katalityczna
  3. transportowa
  4. motoryczna
  5. zapasowa
  6. sygnałowa
  7. receptorowa
  8. odpornościowa
  9. regulacyjna

Charakterystyka białek:

  • białka strukturalne stanowią mechaniczną podporę komórek i tkanek
  • białka enzymatyczne przyspieszają przebieg reakcji biochemicznych
  • białka transportujące przenoszą np. jony lub cząsteczki innych związków i pierwiastków chemicznych
  • białka motoryczne są odpowiedzialne za ruch komórek i tkanek
  • białka zapasowe magazynują jony i cząsteczki innych związków oraz pierwiastków chemicznych. Niektóre z nich są źródłem aminokwasów
  • białka sygnałowe przenoszą informacje pomiędzy komórkami
  • białka receptorowe odbierają sygnały i przekazują je do odpowiednich struktur wykonawczych
  • przeciwciała rozpoznają i wiążą antygeny
  • czynniki transkrypcyjne wiążą się z DNA i regulują transkrypcji

Przykłady białek  oraz ich rola w  organizmie:

  • Kolagen tworzy włókna
  • Keratyna jest głównym składnikiem m.in. włosów i paznokci
  • Pepsyna katalizuje hydrolizę białek w żołądku
  • Polimeraza DNA katalizuje syntezę DNA
  • Hemoglobina przenosi tlen
  • Tranferyna przenosi żelazo
  • Białka błonowe z rodziny GLUT transportują glukozę przez błony komórek ssaków
  • Miozyna jest odpowiedzialna za skurcz włókien mięśniowych
  • Dyneina umożliwia ruch rzęsek i wici u organizmów eukariotycznych
  • Mioglobina magazynuje tlen
  • Kazeina mleka jest źródłem aminokwasów dla młodych ssaków
  • Insulina przenosi informacje o poziomie glukozy we krwi
  • Czynnik wzrostu naskórka stymuluje podziały komórek nabłonka
  • Rodopsyna w siatkówce oka odbiera energię fal świetlnych
  • Receptor acetylocholiny w błonie komórek mięśniowych odbiera sygnał chemiczny z zakończeń nerwowych
  • Przeciwdziała klasy IgE uczestniczą w zwalczaniu pasożytów i w reakcjach alergicznych
  • Białka z domeną palca cynkowego są czynnikami transkrypcyjnymi w komórkach eukariotycznych