Eszkola

Rozpuszczalniki - podział i właściwości

Rozpuszczalniki to związki chemiczne, które są zdolne do rozpuszczania innych substancji (gazów, cieczy, ciał stałych), tworząc w ten sposób jednorodną ciecz zwaną roztworem. Rozpuszczalniki w warunkach standardowych występują jako ciecze o małej lepkości i stosunkowo niskiej temperaturze wrzenia. Są wykorzystywane nie tylko od rozcieńczania, ale również jako środowiska reakcji chemicznych czy media ekstrakcji. Ze względu na właściwości fizyczne i chemiczne wyróżnia się kilka kategorii rozpuszczalników.

Podstawowy podział opiera się na wartości momentu dipolowego tj. polarności związku. Rozpuszczalniki o zerowym lub bardzo małym momencie dipolowym są określane jako apolarne, a te z dużym momentem dipolowym są rozpuszczalnikami polarnymi. Drugim aspektem branym pod uwagę czy grupowaniu rozpuszczalników jest ich protonowość tj. posiadanie lub nie w cząsteczce tzn. kwaśnych protonów (H+). I tak wyróżnia się rozpuszczalniki protonowe i aprotonowe. Wszystkie rozpuszczalniki protonowe są związkami polarnymi, natomiast wśród rozpuszczalników aprotonowych znajdują się i substancje polarne i niepolarne. 

Biorąc pod uwagę dwie powyżej wymienione cechy, rozpuszczalniki można podzielić na:

- polarne protonowe,

- polarne aprotonowe,

- niepolarne (aprotonowe).

Nazwa rozpuszczalnika Wzór strukturalny Temperatura wrzenia [°C] Gęstość [g/cm3] Moment dipolowy [D]
polarne protonowe
amoniak (ciekły) Podział rozpuszczalników -33,3 0,674 (w -33,3°C] 1,42
metanol Podział rozpuszczalników

64,7

0,791 1,70
etanol Podział rozpuszczalników 78,2 0,789 1,69
izopropanol (IPA) Podział rozpuszczalników

82,6

0,785 1,66
n-propanol Podział rozpuszczalników 97,0 0,803 1,68
n-butanol Podział rozpuszczalników 117,7 0,810 1,63
kwas mrówkowy Podział rozpuszczalników 100,8 1,210 1,41
kwas octowy Podział rozpuszczalników 118,0 1,049 1,74
woda Podział rozpuszczalników 100,0 1,000 1,85
polarne aprotonowe
aceton Podział rozpuszczalników 56,1 0,785 2,88
acetonitryl (MeCN) Podział rozpuszczalników 82,0 0,786 3,92
dichlorometan (DCM) Podział rozpuszczalników 36,6 1,327 1,60
dimetyloformamid (DMF) Podział rozpuszczalników 153,0 0,944 3,82
dimetylosulfotlenek (DMSO) Podział rozpuszczalników 189,0 1,092 3,96
nitrometan Podział rozpuszczalników 101,2 1,137 3,56
octam etylu Podział rozpuszczalników 77,1 0,894 1,78
tetrahydrofuran (THF) Podział rozpuszczalników 66,0 0,886 1,75
węglan propylenu Podział rozpuszczalników 240,0 1,205 4,90
niepolarne (aprotonowe)
chloroform Podział rozpuszczalników 61,2 1,498 1,04
tetrachlorometan Podział rozpuszczalników 76,7 1,587 0,00
pentan Podział rozpuszczalników 36,1 0,626 0,00
cyklopentan Podział rozpuszczalników 49,2 0,751 0,00
heksan Podział rozpuszczalników 69,0 0,655 0,00
cykloheksan Podział rozpuszczalników 80,7 0,779 0,00
benzen Podział rozpuszczalników 80,1 0,879 0,00
toluen Podział rozpuszczalników 111,0 0,867 0,36
eter dietylowy Podział rozpuszczalników 34,6 0,713 1,15
dioksan Podział rozpuszczalników 101,1 1,033 0,45

 

Opinie - Rozpuszczalniki - podział i właściwości

4+1 =