Rodzaje map

Pierwsze mapy tworzyli już ludzie przed blisko 30 tysiącami lat. Dziedzina ta nieustannie się rozwija, dziś w modzie są chociażby rodzaje map cyfrowych czy solarnych.

Główny podział map

Zacznijmy od tego, czym jest mapa (słowo pochodzi z łacińskiego „mappa”, czyli... „obrus”) – to graficzny obraz powierzchni Ziemi lub też dowolnego jej fragmentu, wykonany na płaszczyźnie, w skali, według ściśle określonych wytycznych i zasad matematycznych.

Mapy najczęściej dzielone są ze względu na treść i skalę. Te drugie dzielimy na mało-, średnio- i wielkoskalowe (od najmniej do najbardziej szczegółowych). Podział na treść (przeznaczenie) jest o wiele szerszy, choć zawiera tylko dwie opcje, ogólnogeograficzne i tematyczne. Tych tematycznych opcji jest jednak bardzo dużo, przedstawiają one elementy z wybranymi informacjami dotyczącymi historii, powierzchni, ludności, kultury, flory, fauny itp.

Od niedawna mapy dzieli się także ze względu na formę, a więc na drukowane, cyfrowe/elektroniczne i przestrzenne.

Kolejnym, już bardziej podrzędnym podziałem, jest ten na mapy topograficzne, poglądowe i poglądowo-topograficzne. Topograficzne są w większych skalach, uwzględniają szczegółowe rzeźby terenu, zabudowań, dróg itp. Mapy poglądowe są z kolei bardzo ogólne, przedstawiają duże obszary z zaznaczonymi tylko najważniejszymi treściami (przykładem mapa Polski z kolorowym przedstawieniem obszarów nizinnych, wyżynnych i gór). Mapy poglądowo-topograficzne znajdują się pomiędzy wymienionymi kategoriami.

Mapy ogólnogeograficzne dzieli się z kolei najczęściej na polityczne i fizyczne. Wśród map tematycznych daleko idące podziały znajdziemy w rodzajach map społeczno-gospodarczych i przyrodniczych.

Podział ze względu na skalę

Podział ze względu na treść

Rodzaje map – mapa solarna

Mapa solarna to jedna z tych, które związane są z postępem, wcześniej kompletnie nieznana. Związana jest mianowicie z fotowoltaiką.

To specjalna mapa przygotowywana pod kątek budowy farm fotowoltaicznych, przedstawia ona tak zwany potencjał solarny na danym terenie. Patrząc na nią, można stwierdzić, gdzie jest najlepsze i najkorzystniejsze nasłonecznienie, uwzględnia więc wszelkie elementy (zarówno drzewa, jak i budynki), które mają wpływ na docieranie światła słonecznego, dodatkowo może pomóc w oszacowaniu ilości energii słonecznej padającej na dany fragment powierzchni.

Najstarsza mapa świata

Najstarsza mapa świata miała być przydatna podczas łowów.

Jedną z nich ma być mapa wyryta na kle mamuta, a odnaleziona w czeskim Pavlovie – jej wiek to około 25-27 tysięcy lat.

W hiszpańskiej jaskini Abauntz w 1993 roku znaleziono płytkę piaskowca, która może liczyć około 13,5 tysiąca lat. Odwzorowano na niej dość dokładnie okolice owej jaskini, a sama Abauntz została całkiem precyzyjnie oznaczona (na tyle, że badacze potrafili rozpoznać poszczególne elementy). Zaznaczono na niej ponadto rzekę wraz z brodami umożliwiającymi przeprawę oraz sylwetki zwierząt – można więc domniemywać, że była to mapa myśliwska.

Najstarsza mapa papierowa (a w zasadzie papirusowa) pochodzi z czasów Ramzesa IV (to XII wiek p.n.e.) i przedstawia miejsca, gdzie można pozyskiwać zarówno konkretne typy skał, jak i minerałów (w tym złoto). Mapa dziś znajduje się w muzeum w Turynie.

Za najstarszą mapę przez długi czas uznawano Imago Mundi, zwaną też Babilońską Mapą Świata. Ów artefakt powstał 2600-2900 lat temu, obecnie znajduje się w londyńskim British Muzeum. To płytka przedstawiająca Mezopotamię, zaznaczono na niej konkretne znane miasta i królestwa (oblane oceanem), ale też mitycznych bohaterów czy legendarne stworzenia, które miały zamieszkiwać dane ziemie.

Najstarsza mapa całego świata (rzecz jasna znanego w owym czasie) to z kolei dzieło Klaudiusza Ptolomeusza z Aleksandrii z II wieku.