Stan wód największych polskich jezior od 2005 roku ma nową klasyfikację, w której jakość wody określana jest w 5-klasowej skali.
Stan wód największych jezior w Polsce – tabelka
Poniższa tabela zawiera informacje o stanie wody, ocenie stanu ekologicznego i chemicznego wody, oraz dane o powierzchni, objętości i średniej głębokości największych jezior w Polsce.
| Jeziora | Lokalizacja (województwo) | Powierzchnia zwierciadła wody [ha] | Objętość jeziora [hm3] | Średnia głębokość [m] | Stan wody | Ocena stanu ekologicznego wody (klasa jakości wody) | Ocena stanu chemicznego wody |
| Mamry | warmińsko-mazurskie | 2504,0 | 298,3 | 11,7 | dobry | dobry (II) | dobry |
| Dobskie | warmińsko-mazurskie | 1776,0 | 140,0 | 7,8 | zły | dobry (II) | dobry |
| Drużno | warmińsko-mazurskie | 1446,0 | 17,4 | 1,2 | zły | umiarkowany (III) | - |
| Dadaj | warmińsko-mazurskie | 976,8 | 120,8 | 12,0 | zły | umiarkowany (III) | dobry |
| Pluszne | warmińsko-mazurskie | 903,3 | 134,9 | 14,9 | dobry | dobry (II) | - |
| Drwęckie | warmińsko-mazurskie | 870,0 | 50,1 | 5,7 | zły | umiarkowany (III) | dobry |
| Sławskie | lubuskie | 817,3 | 42,7 | 5,2 | zły | umiarkowany (III) | - |
| Ryńskie | warmińsko-mazurskie | 661,1 | 69,4 | 10,5 | zły | umiarkowany (III) | dobry |
| Płaskie | warmińsko-mazurskie | 620,4 | 15,3 | 2,4 | zły | bardzo dobry (I) | dobry |
| Dąbrowa Wielka | warmińsko-mazurskie | 615,1 | 50,6 | 8,2 | zły | słaby (IV) | - |
| Bobięcińskie Wielkie | pomorskie | 524,6 | 49,0 | 9,1 | zły | bardzo dobry (I) | dobry |
| Mikołajskie | warmińsko-mazurskie | 497,9 | 55,7 | 11,2 | zły | umiarkowany (III) | dobry |
| Wadąg | warmińsko-mazurskie | 494,5 | 62,9 | 12,7 | zły | dobry (II) | dobry |
| Wałpusz | warmińsko-mazurskie | 436,9 | 18,1 | 4,2 | zły | dobry (II) | - |
| Bartężek | warmińsko-mazurskie | 377,9 | 19,6 | 5,1 | zły | słaby (IV) | dobry |
| Buwełno | warmińsko-mazurskie | 360,3 | 45,0 | 12,5 | dobry | dobry (II) | - |
| Morzycko | zachodnio- pomorskie | 342,7 | 49,8 | 14,5 | zły | umiarkowany (III) | - |
| Rospuda Filipowska | podlaskie | 341,7 | 49,7 | 14,5 | zły | umiarkowany (III) | dobry |
| Jasień Południowy | pomorskie | 336,7 | 26,1 | 7,5 | zły | umiarkowany (III) | - |
| Lubikowskie | lubuskie | 314,7 | 34,8 | 10,9 | dobry | bardzo dobry (I) | - |
| Hańcza | podlaskie | 311,4 | 120,4 | 38,7 | zły | bardzo dobry (I) | dobry |
| Strykowskie | wielkopolskie | 305,3 | 13,6 | 4,5 | zły | umiarkowany (III) | - |
| Chrzypskie | wielkopolskie | 304,3 | 18,7 | 6,1 | zły | bardzo dobry (I) | - |
Klasy czystości wód
Stan czystości wód w Polsce zaczęto mierzyć około 1970 roku. Miał on na celu określenie wartości użytkowej i jakości wody w zbiornikach czy rzekach. Od 2005 roku klasyfikacja zmieniła się, klasy czystości zastąpiono klasami jakości. W dawnej klasyfikacji rozróżniano 3 klasy, I, II i III, a także wody pozaklasowe, określane non (n.o.n.). Brano tu pod uwagę przede wszystkim możliwość wykorzystania wody – I klasy to zbiorniki z wodą pitną (a także do celów hodowlanych i dla przemysłu związanego z żywnością), II klasy mogły służyć do celów rekreacyjnych, jako źródło wody dla zwierząt hodowlanych, hodowli niektórych ryb, zaś III klasa to wody zaopatrujące zakłady przemysłowe.
Klas jakości wód jest obecnie aż 5, oznaczone są one dodatkowo kolorami: V klasa (zły) czerwienią, IV (słaby) klasa pomarańczowym, III (umiarkowany) klasa żółtym, II klasa (dobry) zielonym i wreszcie I klasa (bardzo dobry) niebieskim. Wody klasy I-III mają zadowalającą jakość, IV-V niezadowalającą. W ocenach potencjału ekologicznego klas jest tyle samo, ale mogą być łączone, co dotyczy w praktyce tylko I i II klasy.
Najczystsze polskie jeziora
Ogólny stan wód jezior w Polsce nie jest najlepszy. Spośród ponad 9 tysięcy zbiorników o powierzchni powyżej 1 ha zdecydowana większość ma niezadowalającą jakość wody (choć monitoruje się przede wszystkim te o powierzchni powyżej 50 ha). Najczystsze jeziora znajdziemy na północy kraju, przede wszystkim w województwach warmińsko-mazurskim, pomorskim i zachodniopomorskim.
Zbiorcze analizy z kilku ostatnich lat pomiarów wskazują, że 8 jezior w Polsce ma wybitnie dobry stan wód. To – w kolejności alfabetyczne – jeziora:
- Budzisławskie (Wielkopolska),
- Karskie Wielkie (Pomorze Zachodnie),
- Kirsajty (Warmia i Mazury),
- Kownatki (Warmia i Mazury),
- Lubowidzkie (Pomorze),
- Malcz Północny (Lubuskie),
- Płaskie (Warmia i Mazury)
- oraz Włókna (Wielkopolskie).
W tym gronie najwyższej parametry ogólne, fizyko-chemiczne, ma Jezioro Płaskie.
Kilka lat temu czołówka wyglądała inaczej, były tam jeziora Gim, Powidzkie czy Dominickie (Powidzkie jeszcze w 2023 roku uznawano za najczystsze – trzeba tu zresztą dodać, że badania są nieregularne, stąd w różnych źródłach można zaleźć różne dane). To, że jezioro ma świetny stan wód, nie zawsze przekłada się na ich przejrzystość – najbardziej przejrzystą wodę ma Jezioro Ostrowite w Borach Tucholskich, za nim są jeziora z Wigierskiego Parku Narodowego, a potem wspomniane już Budzisławskie. W kolejnej „konkurencji”, na jezioro z najmniejszą ilością substancji toksycznych w wodzie, wygrywa Jezioro Sendraneckie na Mazurach. Na drugim biegunie, najbardziej zanieczyszczonych, znajduje się między innymi Jezioro Bytnickie (Środkowe), Karczemne czy Lublinieckie.
Opinie - Stan wód największych jezior objętych monitoringiem