Nukleotydy – budowa i funkcja

Budowa nukleotydu może wydawać się prosta. Nukleotyd składa się z:

  • pięciowęglowego cukry- rybozy lub deoksyrybozy
  • reszty fosforanowej (V)
  • jednej z pięciu zasad azotowych: cytozyny (C), tyminy (T), adeniny(A), guaniny (G) lub uracylu (U).

Wiązanie glikozydowe wiąże cukier z zasadą azotową, czyli tzw. nukleozyd. Nukleotyd powstaje dzięki powiązaniu nukleozydu z resztą fosforanową (V) za pomocą wiązania estrowego.

Rybonukleotydy to nukleotydy zawierające cukier rybozę.

Deoksyrybonukleotydy zawierają cukier deoksyrybozę.

Przykłady rybonukleotydów:

  • ATP- adenozynotrifosforan
  • GTP - guanidynotrifosforan
  • CTP - cytydynotrifosforan
  • UTP - urydynotrifosforan
  • NAD+ - dinukleotyd nikotynoamidoadeinowy
  • FAD - dinukleotyd flawinoadeninowy

Przykłady deoksyrybonukleotydów:

  • dATP - deosyadenozynotrifosforan
  • dGTP - deoksyguanidynotrifosforan
  • dCTP - deoksycytydynotrifosforan
  • dTTP - deoksytymdynotrifosforan

Funkcje nukleotydów:

  • są jednostkami budulcowymi kwasów nukleinowych,
  • są nośnikami energii chemicznej w komórkach,
  • są przenośnikami elektronów w wielu szlakach metabolicznych.