Cytozol i cytoszkielet – składniki cytoplazmy

Co to jest cytoplazma?

Cytoplazma obejmuje cytozol oraz wszystkie organelle komórkowe oprócz jądra komórkowego, błony oraz ściany komórkowej.

Czym jest cytozol?

Cytozol to roztwór koloidalny, w którym fazę rozpraszającą stanowi woda, fazę rozproszoną stanowią wszystkie inne związki organiczne, w których przeważają białka  i związki nieorganiczne.

Ruch cytozolu w komórce roślinnej

  1. Ruch rotacyjny polega na przemieszczaniu się cytozolu w jednym kierunku, wokół centralnie umieszczonej wakuoli.
  2. Ruch cyrkulacyjny zachodzi w komórkach, w których znajduje się kilka mniejszych wakuol i polega na przemieszczaniu się cytozolu między nimi.
  3. Ruch pulsacyjny odbywa się naprzemiennie raz w jednym kierunku, raz w drugim wokół wakuoli

Ruch wewnątrzkomórkowy umożliwiają elementy cytoszkieletu. Dzięki temu cytozol pośredniczy w transporcie wewnątrzkomórkowym oraz w transporcie  między organellami a środowiskiem zewnętrznym.

Funkcje cytozolu:

  • Jest środowiskiem dla licznych reakcji biochemicznych
  • jest pośrednikiem w transporcie substancji między organellami oraz między organellami a środowiskiem zewnętrznym komórki

Czym jest cytoszkielet?

Cytoszkielet to skomplikowana, dynamiczna sieć włókien utworzona przez białka włókienkowe. Występuje we wszystkich komórkach eukariotycznych.

Elementy cytoszkieletu i ich funkcje:

Charakterystyka Rodzaje włókien
mikrotubule filamenty pośrednie mikrofilamenty
Białko budulcowe tubulina różne typy białek np. keratyna aktyna
Budowa rurki o średnicy 25 nm, puste wewnątrz włókienka o średnicy 10 nm dwa długie łańcuchy podjednostek aktynowych o średnicy 7 nm, splecione ze sobą
Funkcje
  • Determinują rozmieszczenie organelli w komórce.
  • Tworzą szlaki transportu wewnątrzkomórkowego.
  • Tworzą wrzeciono kariokinetyczne i centriole.
  • Tworzą rzęski i wici.
  • Zwiększają wytrzymałość mechaniczną komórki, dlatego występują głównie w tkankach nabłonkowych narażonych na działanie dużych sił mechanicznych.
  • Nadają komórkom kształt.
  • Umożliwiają komórkom zmianę kształtu.
  • Uczestniczą w cytokinezie komórek zwierzęcych.
  • Uczestniczą w skurczu włókien mięśniowych.