Eszkola

Chmury – podział, charakterystyka

Chmura to skupisko bardzo małych kropel wody lub kryształków lodu, powstałe wskutek kondensacji (zamiany wody w parę wodną) lub resublimacji (zamianie pary wodnej w wodę) pary wodnej. Krople za pomocą prądów wznoszących krążą po chmurze, łącząc się z innymi małymi kropelkami. Gdy osadzą się na jądrach kondensacji i osiągną odpowiednia wielkość wypadają z chmury, tworząc opad. W przypadku ujemnej temperatury powietrza woda zostaje zamieniona w stan stały i spada na ziemię w postaci śniegu. 

Ze względu na wysokość wyróżniamy chmury pietra niskiego 0-2 km nad powierzchnią ziemi, piętra średniego 2-7 km i piętra wysokiego 7-13 km. Występują również chmury o budowie pionowej, czyli takie które obejmują więcej niż jedno piętro. 

Ze względu na budowę wyróżniamy chmury pierzaste, warstwowe, kłębiaste.
Chmury pierzaste – cirrus – mają postać drobnych białych lub szarych pasków, lub rozproszonych po niebie piór. Są zbudowane z kryształków lodu. Nie dają opadów.
Chmury warstwowe – stratus – jest swoistą jednolitą białą lub szarawą zasłoną pokrywającą większą część nieba. Mogą dać opad w postaci przelotnego deszczu lub śniegu. 
Chmury kłębiaste – cumulus – mają postać dużych białych lub szarawych kłębków, przypominających barany. Powstają podczas słonecznej pogody. Są zbudowane z kropel wody, ale nie dają opadów. 
Często dochodzi do sytuacji, w której dwie chmury łączą się w jedną. 
Z połączenia chmury warstwowej i kłębiastej powstaje chmura warstwowo-kłębiastastratocumulus, która przyjmuje postać spłaszczonych, grubych płatów – kłębków o kolorze białawym lub szarawym, połączonych ze sobą, ale z wyraźnymi odstępami między poszczególnymi płatami. Zbudowane z kropel wody. Mogą dawać opad w postaci przelotnego deszczu lub śniegu.
Z połączenia chmury pierzastej i kłębiastej powstaje chmura pierzasto-kłębiastacirrocumulus – wyglądem przypomina chmurę warstwową, jednak przyjmuje postać jeszcze mniejszych kłębków i jakby rozmytych, niewyraźnych. Są zbudowane z kryształków lodu, nie dają opadów. 
Z połączenia chmur pierzastych i warstwowych powstaje chmura pierzasto-warstwowacirrostratus – przypominająca przezroczystą zasłonę, W efekcie nie zasłania Słońca, ale dzięki niej można obserwować charakterystyczne zjawisko ‘halo’, czyli kolorową lub białą otoczkę wokół Słońca. 

Wśród chmur rozbudowanych pionowo wyróżnić można chmurę kłębiasto– deszczowącumulonimbus – której dolna część jest zbudowana z kropelek wody, a górna z kryształków lodu. Jej podstawa jest bardziej zbita i może przyjmować ciemne barwy. Im wyżej tym wydaje się być bardziej luźna i jaśniejsza. Daje krótkotrwałe, aczkolwiek intensywne opady deszczu lub gradu (w lecie), często połączone z burzami. Innym rodzajem chmury pionowej jest warstwowo-deszczowa – nimbostratus – przybierająca ciemne barwy, pokrywa całe niebo tworząc zasłonę. Budują ją krople wody. Daje długotrwałe opady deszczu bez burzy. 

Chmury, z których występuje opad to cumulonimbus nimbostratus. Te, z których opad jest możliwy to stratus, cumulus, stratocumulus, altostratus. Chmury niedające opadów deszczu to altocumulus, cirrostratus, cirrocumulus.

Zazwyczaj poszczególne chmury tworzą się w jednym piętrze i nie ma możliwości, żeby powstały w innym. 
W piętrze niskim, czyli na wysokości od 0 do 2 km tworzą się chmury kłębiaste, warstwowe, warstwowo-kłębiaste. 
W piętrze średnim obejmującym wysokość od 2 do 7 km występują chmury kłębiaste pietra średniego, warstwowe piętra średniego. 
W piętrze wysokim na wysokościach powyżej 7 km obserwujemy chmury pierzaste, pierzasto-kłębiaste, pierzasto-warstwowe. 
Inaczej sytuacja wygląda w przypadku chmur o budowie pionowej, bowiem obejmują one więcej niż jedno piętro. Chmura kłębiasto-deszczowa najczęściej obejmuje wszystkie piętra jednocześnie. Chmura warstwowo-deszczowa najczęściej tworzy się w piętrze niskim, ale jej górne części mogą objąć również piętro średnie. 

Autor zdjęcia: Valentin de Bruyn

Może Ci się przydać: