Eszkola

Piramida wieku i płci

Piramida wieku i płci jest graficznym przedstawieniem struktury wiekowej społeczeństwa danego państwa. Zazwyczaj jest podzielona na dwie części obejmujące również jego podział ze względu na płeć, przy czym prawa część wskazuje na kobiety, a lewa na mężczyzn. Pośrodku są wskazane grupy wiekowe. W zależności od konkretnej piramidy mogą to być grupy roczne, dwuletnie lub podane w większym przedziale, np. 4 – letnie. 

Na osi poziomej umieszczona jest liczba ludności wyrażona zazwyczaj w tysiącach lub milionach.
Analizując wykres dokonuje się podziału na poszczególne grupy wiekowe, wyróżniając wiek przedprodukcyjny obejmujący dzieci i młodzież, która nie może podjąć pracy zarobkowej, wiek produkcyjny obejmujący osoby, które mogą legalnie pracować oraz wiek poprodukcyjny obejmujący osoby w wieku emerytalnym. Wiek poszczególnych grup wiekowych może się różnic w zależności od uwarunkowań prawnych poszczególnych państw. W Polce wiek przedprodukcyjny zawiera się w przedziale 0 – 18 lat, wiek produkcyjny 18 – 60 (dla kobiet)/ 65 (dla mężczyzn), wiek poprodukcyjny powyżej 60 lat dla kobiet i powyżej 65 lat dla mężczyzn. 
Jeśli w którymś przedziale wiekowym jest więcej osób danej płci, odznacza się to np. innym kolorem (na grafice kolor fioletowy). 
Podział wykresu na płeć pozwala wskazać udział płci męskiej i żeńskiej w ogóle społeczeństwa. Na tej podstawie możliwe jest wyliczenie wskaźnika feminizacji i wskaźnika maskulinizacji. 
Wskaźnik feminizacji to stosunek liczby kobiet do liczby mężczyzn. Inaczej mówiąc, jest to liczba kobiet przypadająca na 100 mężczyzn.
Wskaźnik maskulinizacji to stosunek liczby mężczyzn do liczby kobiet – czyli liczba mężczyzn przypadająca na 100 kobiet. 

Kształt piramidy wskazuje jaki typ społeczeństwa reprezentuje dane państwo. Wyróżniamy typ progresywny, zastojowy i regresywny. W typie progresywnym (rozwojowym) piramida przyjmuje kształt trójkąta. Oznacza to, że największy udział w ogóle społeczeństwa mają dzieci i młodzież do 15 roku życia, a najmniejszy ludzie w wieku poprodukcyjnym. Takie społeczeństwo jest również nazywane młodym.
W typie zastojowym piramida przyjmuje kształt zbliżony do dzwonu, w której wszystkie grupy wiekowe są do siebie zbliżone ilościowo. 
Typ regresywny charakteryzuje się najniższym udziałem w ogóle społeczeństwa dzieci i młodzieży do 5 roku życia oraz postępującym starzeniem się społeczeństwa. Piramida przyjmuje kształt grzybka. 
Obecne kształcie piramidy widoczne wypustki i wycięcia oznaczają wyże i niże demograficzne. Wyż jest wtedy, gdy jest w dany przedział wiekowy jest bardziej liczny, natomiast niż występuje gdy jest mniej liczny.  
 

Autor zdjęcia: Sylwia Nawała