Największe jeziora na świecie

Największe jeziora na świecie – znikające olbrzymy

Wielkość jezior bynajmniej nie jest niezmienna. Najlepiej widać to po przykładzie Morza Aralskiego, które kiedyś było czwartym największym jeziorem świata. Ten słony, bezodpływowy zbiornik w Kazachstanie i w Uzbekistanie w zasadzie zniknął. W 1960 roku jego powierzchnia wynosiła 68,5 tysiąca km2, w 2009 13 tysięcy km2, a w 2015 już tylko 8,3 tysiąca km2. Dziś przyjeżdża się tu podziwiać stojące pośrodku pustyni Aral-kum zardzewiałe statki i opuszczone przetwórnie ryb rodem z koszmarów. Wiosną zbiornik nieco się powiększa – w ostatnim dziesięcioleciu raz miał ponad 10 tysięcy km2 – potem znów wysycha, miał już nawet tylko 7 tysięcy km2...

Komu jezioro „zawdzięcza” swój upadek? Rządowi w Moskwie, który po powstaniu ZSRR postanowił uczynić z republiki Uzbekistanu potęgę w uprawie bawełny. Owszem, plan w pewien sposób się powiódł i Uzbekistan jest największym producentem bawełny na świecie, ale doszło do największej chyba katastrofy ekologicznej w dziejach Ziemi po tym, jak zasilające jezioro Amu-Daria i Syr-Daria zostały przekierowane na pola w celach irygacyjnych (do 70% tej wody zresztą wsiąkało w pustynię). Obecnie tereny po wyschniętym jeziorze są niebotycznie też skażone pestycydami i nawozami.

Drugim gigantem, który się kurczy, jest afrykańskie jezioro Czad (Czad, Nigeria, Niger, Kamerun). Jeszcze w latach 70. XX wieku miało powierzchnię ponad 25 tys. km2, było więc na granicy pierwszej dziesiątki największych jezior na świecie (a w holocenie było to 350 tysięcy km2!). Obecnie nie ma już nawet 2 tys. km2, podzieliło się też na część północną i południową. Winny jest klimat, coraz bardziej suchy, a także coraz większe zapotrzebowanie na wodę w regionie. Od trzech dekad trwają prace nad zatrzymaniem dalszego osuszania zbiornika.

Mniej znane największe jeziora na świecie

Największe jeziora na świecie znajdziemy w Azji, Ameryce Północnej i w Afryce. Do nich zaliczyć można ponadto największe w Europie zbiorniki, czyli Ładogę i Onegę w Rosji. Jeziora z innych kontynentów nie są już tak znane. Największym jeziorem Australii jest Eyre (plasuje się około 20. miejsca na świecie), zaś Ameryki Południowej wenezuelskie Maracaibo (17 miejsce). Można jeszcze tu wspomnieć o największym jeziorze Ameryki Środkowej – to Nikaragua (w kraju o tej samej nazwie, 24 miejsce). Dodatkowo warto tu jeszcze wymienić szwedzkie jezioro Wener, największe w UE (ale dopiero 32 na świecie).