Powierzchnie zlewisk i dorzeczy w Polsce

Dorzecze Pregoły i Niemna

Największe polskie dorzecza to oczywiście dorzecze Wisły i Odry, ale całkiem znaczny obszar naszego kraju zajmuje dorzecze Pregoły.

Sama Pregoła – nazywana do średniowiecza Skarą lub Lipsą – w całości płynie w obwodzie królewieckim (inaczej kaliningradzkim), dawniej była największą i najważniejszą rzeką historycznych Prus (jest bowiem żeglowna na całej swej długości). To nad nią w 1255 roku Zakon Krzyżacki założył Królewiec. Największym dopływem Pregoły jest Łyna, płynąca przez Pojezierze Olsztyńskie (i sam Olsztyn, ponadto przez Lidzbark Warmiński czy Bartoszyce) i Nizinę Sępopolską. Dorzecze Pregoły zajmuje 2,4% powierzchni naszego kraju. Trzykrotnie mniejsze jest polskie dorzecze Niemna, które jednak największą powierzchnię ma na terenach Litwy i Białorusi, a ponadto mieści się też na terenie obwodu królewieckiego/kaliningradzkiego. Niemen przez Kanał Augustowski ma połączenie z dorzeczem Wisły, a przez Kanał Polesski z Pregołą. Oba opisywane dorzecza, Pregoły i Niemna, są oczywiście częścią Zlewiska Morza Bałtyckiego.

Czym jest zlewisko?

Zlewisko to „obszar, z którego wszystkie wody powierzchniowe i podziemne wpływają do jednego zbiornika”. Zbiornikiem takim może być ocean lub morze, z kolei na samo zlewisko, inaczej nazywane również basenem, składają się zarówno wszystkie dorzecza, jak i tereny lądowe, na których płyną.

Nie należy zlewiska stawiać na równi ze zlewnią, ta bowiem jest terenem lądowym, z którego wszystkie wody spływają do jednej czy to rzeki, czy jeziora (lub mniejszych obiektów hydrologicznych). Zlewnia rzeki, która jest podstawowym naturalnym obszarem w bilansie wodnym, może być tożsama z jej dorzeczem (gdy analizujemy cały jej bieg), ale według ogólnie przyjętych zasad słowem „dorzecze” określa się tylko zlewnie rzek głównych. Występują ponadto tak zwane obszary bezodpływowe – to tereny, z których wody nie uchodzą ani do oceanu, ani do morza, mogą natomiast trafiać do bezodpływowych jezior, na obszary bagienne lub zwyczajnie wysychają. Najwięcej obszarów bezodpływowych jest w Australii i w Afryce, w Polsce to tylko niewielkie punktowe obniżenia terenu spotykane sporadycznie na pojezierzu i na nizinach.