Terytorium i granice Polski

Terytorium i granice Polski – dlaczego są różne dane?

Nie ma nic bardziej stałego, niż terytorium dane kraju – tak przynajmniej mogłoby się wydawać. A jednak wertując różne źródła, znajdziemy kilka różnych danych na temat powierzchni naszego państwa. Okazuje się bowiem, że wszystko zależy tu od sposobu opisywania powierzchni.

Do powierzchni danego kraju zalicza się obszar lądowy, morskie wody wewnętrzne (to obszar między brzegiem a wodami terytorialnymi) i morze/wody terytorialne (od granicy morskich wód wewnętrznych do 12 mil morskich w głąb morza). Żeby było ciekawiej, niemal każdy z wyników jest oficjalny i zaakceptowany przez GUS. I tak całkowita powierzchnia Polski według GUS to 322 575 km2 (ale już w wydanym w 2024 roku Roczniku Statystycznym RP widnieje... 322 714 km2), powierzchnia lądowa to 311 888 km2 (lub 311 895 km2, takie dane też można znaleźć we wspomnianym Roczniku), powierzchnia administracyjna jest jeszcze inna i wynosi 313 933 km2 (to suma wyliczeń powierzchni wszystkich jednostek administracyjnych w kraju, między rokiem 2005 a 2017 wzrosła ona o ponad 1200 km2), wreszcie powierzchnia lądowa z morskimi wodami wewnętrznymi to 313 931 km2.

Dane te nie są zresztą stałe, zmiany połączone są z zastosowaniem coraz nowocześniejszych metod pomiarowych i ze zmianami w zakresie uznawania wód wewnętrznych i morza terytorialnego (w polskim przypadku to „kosmetyka”, choć nie wszędzie, w 1977 roku Kanada, by zadbać o interesy rodzimych rybaków łowiących dorsze, wywalczyła przesunięcie wód terytorialnych przy Nowej Fundlandii z 12 do 200 mil!).

Ponadto dochodzą jeszcze zmiany w samej linii brzegowej, która wszak ulega erozji, co w perspektywie dłuższych okresów czasu może mieć znaczenie. Podobnie jest zresztą z długością granic, która może się odrobinę zmieniać, najczęściej wtedy, gdy są wytyczone na rzece, ta zaś zmienia swój bieg.

Warto pamiętać, że większości publikacji, począwszy od encyklopedii po podręczniki, nie podaje się powierzchni całkowitej, a powierzchnię administracyjną kraju (w Polsce niektóre z jednostek administracyjnych mogą obejmować obszar wód wewnętrznych, ale nie obejmują ogólnie nawet połowy ich całkowitej wartości).