Największe sztuczne zbiorniki i stopnie wodne

Sztuczne zbiorniki – rodzaje

Sztuczne zbiorniki dzielimy na kilka rodzajów, przede wszystkim ze względu na ich cel. Do najpopularniejszych zaliczyć można sztuczne zbiorniki zaporowe (powstały poprzez budowę tamy, przykładem Solina), powyrobiskowe (woda zalała kopalnię lub wyrobisko, tutaj przykładem Jezioro Tarnobrzeskie), retencyjne (ich celem jest magazynowanie wody na różne cele) oraz rekreacyjne (stworzone z myślą o turystyce, sportach wodnych, wypoczynku).

Najpopularniejsze w Polsce są sztuczne zbiorniki retencyjne, których liczba przekracza grubo 4 tysiące. Najstarszym z nich jest zbiornik Zapora na rzece Brdzie, położony na obszarze Borów Tucholskich w powiecie chojnickim, w gminie Czersk. Powstał już w 1848 roku, a łączy w sobie funkcje energetyczne (elektrownia wodna) i rekreacyjne.

Najstarszym w ogóle sztucznym zbiornikiem wodnym w Polsce jest natomiast Jezioro Zygmunta Augusta, zwane też Czechowskim – to spiętrzenie rzeki Nereśl nieopodal Knyszyna powstało już w 1559 roku! Powierzchnia tego reliktu to niespełna 500 ha, obecnie jest to zbiornik hodowlany karpia.

W sumie blisko połowa największych sztucznych zbiorników wodnych w Polsce powstała jeszcze przed II wojną światową.

Czym są stopnie wodne?

Stopniami wodnymi nazywamy uskoki w dnie rzeki, które zostały odpowiednio obudowane i umocnione. Ich elementami są jazy, przepławki, śluzy. Generalnie mają poprawiać warunki żeglowne na rzekach, ale chronią też koryta przed erozją i mogą być wykorzystywane w celu pozyskiwania energii (hydroelektrownie).

Przyszłość sztucznych zbiorników i stopni wodnych

Budowa wielkich sztucznych zbiorników i stopni wodnych to w ostatnim czasie rzadkość, aczkolwiek w planach są przynajmniej dwa giganty.

Pierwszym – budowa trwa już od 2000 roku – ma być Zbiornik Kamieniec Ząbkowicki na Nysie Kłodzkiej, o pojemności około 100 mln m3 i powierzchni około 9,5 km2. W tabelkach z największymi sztucznymi zbiornikami (a także najgłębszymi) poprzewraca natomiast wszystko zbiornik w Bełchatowie. Jego głębokość maksymalna ma wynosić, zależnie od różnych koncepcji, od 170 do 310 metrów, a więc być może nawet niemal trzy razy więcej niż najgłębszego do tej pory polskiego jeziora, Hańczy! Zbiornik o powierzchni około 40 km2 powstanie w miejscu dawnego wyrobiska, gdzie wciąż jeszcze wybiera się węgiel brunatny. Prace zaczęły się już w 2020 roku, początkowo mają powstać dwa odrębne zbiorniki – drugi może być napełniany dopiero po 2038 roku, kiedy skończy się wydobycie – które z czasem połączą się w jeden. „Bełchatowskie Mazury” mają pełnić rolę nie tylko rekreacyjną, ale też służyć do obsługi planowanej w pobliżu elektrowni jądrowej.