Eszkola

Podziały komórkowe i śmierć komórki

Jedno z fundamentalnych twierdzeń biologii głosi: Każda komórka może powstać tylko z innej komórki. To oznacza, że nowa komórka może powstać tylko w wyniku podziału komórki macierzystej.

Podziałem komórkowym nazywamy proces, w wyniku którego powstają dwie lub więcej komórek potomnych inaczej kariokineza, a potem cytoplazmy ,czyli cytokineza.  U organizmów jednokomórkowych podział komórki jest jednocześnie procesem rozmnażania się.

Wszystkie komórki organizmu wielokomórkowego powstają w wyniku podziału. Dopiero później większość z nich różnicuje się w komórki wyspecjalizowane w pełnieniu określonych funkcji, charakterystyczne dla poszczególnych tkanek.  W procesie różnicowania się komórek dochodzi do nieodwracalnych zmian morfologicznych i funkcjonalnych.

Wzrost organizmu czy też regeneracja tkanek jest możliwa dzięki komórkom , które pozostały w stanie niewyspecjalizowanym i przechodzą kolejne podziały.

Komórki nie żyją wiecznie. Z czasem umierają. Śmierć komórki pociąga za sobą śmierć całego organizmu lub jest sposobem pozbywania się komórek uszkodzonych i zużytych, które są zastępowane nowymi komórkami. Może się to dobyć dwoma sposobami. W sposób zaplanowany w drodze apoptozy, albo w sposób przypadkowy w drodze nekrozy.

Co to jest apoptoza?

Apoptoza to naturalna ,zaplanowana śmierć komórki, kontrolowana przez geny. W jej przebiegu następuje odwodnienie u kurczenie się komórki oraz enzymatyczny rozkład DNA. Prowadzi do śmierci komórek nieprawidłowych. I tu można wymienić np. komórki nowotworowe, oraz zbędnych np. niewykorzystanych neuronów. Apoptoza ma znaczenie w prawidłowym wykształcaniu się organów.

Co to jest nekroza?

Nekroza to zamieranie komórek, tkanek bądź narządów w wyniku zmian patologicznych lub działania czynników środowiskowych. W przebiegu nekrozy komórka zwiększa swoją objętość i pęka, a jej zawartość wylewa się w przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Prowadzi to do powstawania stanów zapalnych.

Wyróżniamy dwa typy podziału jądra komórkowego:

  • mitozę
  • mejozę

Pojęcia te oznaczają również rodzaj podziału całej komórki:

Rodzaje podziałów komórki
Mitoza Mejoza
  • Zachodzi w komórkach somatycznych, czyli budujących ciało- haploidalnych lub diploidalnych.
  • Umożliwia wzrost organizmów oraz procesy regeneracji tkanek i narządów.
  • Dla wielu organizmów jest sposobem rozmnażania bezpłciowego.
  • Zachodzi w komórkach macierzystych gamet i niektórych typów zarodników ( mejospor).
  • Prowadzi do powstania komórek haploidalnych- gamet lub zarodników.
  • Umożliwia rozmnażanie płciowe.